Uzależnienie od palenia papierosów najpowszechniejszym problemem Polaków

Dlaczego palimy? Przyczyn uzależnienia od tytoniu jest kilka, po pierwsze – odpowiedzialne są za nie właściwości chemiczne, dym tytoniowy składa się m.in. z nikotyny, która ma potencjał uzależniający. Mechanizm farmakologiczny jej działania jest analogiczny do heroiny i amfetaminy. Co więcej, nikotyna kilkakrotnie silniej oddziałuje na układ nerwowy niż alkohol, opiaty i inne narkotyki.

„Potrzeba zażycia nikotyny budzi się w celu zachowania względnej równowagi w funkcjonowaniu organizmu. Według badań podłożem uzależnienia jest aktywowanie neuronalnej sieci przyjemności, poprzez zwiększenie wydzielania dopaminy, co związane jest z funkcjami psychicznymi i interpretowane jako nagroda. Natomiast brak nikotyny, bądź jej ograniczenie wiążę się z wystąpieniem negatywnych objawów abstynencyjnych, takich jak: niepokój, drażliwość, problemy ze snem, zwiększona potliwoś lub problemy z koncentracją uwagi” – wyjaśnia psycholog Dorota Babrzymąka (zobacz profil eksperta w rankigu abcZdrowie.pl: http://ranking.abczdrowie.pl/d/71827,dorota-babrzymaka).

Za uzależnienie odpowiedzialne są również czynniki społeczne, np. kiedy dorośli modelują zachowania u młodych ludzi oraz czynniki indywidualne, czyli predyspozycje biologiczne i psychiczne. „Ważny jest wiek rozpoczęcia palenia – im niższy wiek osoby rozpoczynającej, tym silniej się uzależnia, a w konsekwencji pali dłużej” – tłumaczy specjalista. Cechy osobowości również mają wpływ na ryzyko rozwoju uzależnienia, są to m.in.: mała tolerancja na frustrację, ograniczona samokontrola, niedojrzałość emocjonalna oraz impulsywność i agresywność.

Czy to uzależnienie? Według psychologa osoba uzależniona od tytoniu, podobnie jak od innych substancji psychoaktywnych, tworzy i przedstawia swoją rzeczywistość, posługując się mechanizmami zniekształcającymi myślenie, które pozwalają jej na dalsze trwanie w nałogu, m.in.: - zaprzeczanie – jakiemukolwiek problemowi z kontrolowaniem zachowań związanych z paleniem; - minimalizowanie – podawanie w wywiadzie mniejszej liczby wypalanych papierosów niż ma to miejsce w rzeczywistości, dopiero dokładne liczenie i zapisywanie weryfikuje sposób postrzegania; - racjonalizowanie – twierdzenie, że zapalenie sprzyja bardziej efektywnej pracy w zespole, gdy tymczasem wiadomo, że nikotyna tylko przez krótką chwilę poprawia koncentrację, a zaraz potem wydajność intelektualna spada; - regresja – dostarczanie sobie wsparcia, ukojenia, np. palenie przed snem; - wyparcie – usuwanie ze świadomości zagrażających treści związanych z paleniem.

Uzależnienie od tytoniu charakteryzuje się powstawaniem tolerancji oraz objawami odstawienia – tolerancja to konieczność podawania coraz większych dawek, aby otrzymać taki sam efekt działania.

Skutki palenia papierosów: fakty i mity 1. Wypalenie każdego papierosa wiąże się z natychmiastowym wzrostem ciśnienia tętniczego i przyspieszeniem akcji serca. Nie ma „bezpiecznej” liczby wypalanych papierosów – nawet 5 papierosów dziennie wiąże się ze wzrostem ryzyka wystąpienia powikłań nadciśnienia tętniczego. 2. Paląc papierosy, trzykrotnie zwiększamy ryzyko wystąpienia zawału serca i udaru mózgowego. 3. Palacz naraża nie tylko siebie, ale również osoby ze swojego najbliższego otoczenia, tzw. biernych palaczy. Bierne wdychanie dymu tytoniowego wywiera szczególnie niekorzystny wpływ na układ krążenia u dzieci. 4. Badania naukowe wskazują, że w porównaniu z papierosami tradycyjnymi palenie papierosów „light” nie zmniejsza ryzyka wystąpienia zawału mięśnia sercowego. 5. Palenie papierosów jest w Polsce przyczyną co drugiego zgonu mężczyzn w wieku 35–69 lat. Średnia długość życia osób niepalących w krajach rozwiniętych systematycznie rośnie. Szacuje się, że średnia różnica długości życia między osobami niepalącymi a palaczami wynosi 15 lat.

Jak rzucić palenie? „Najważniejszym czynnikiem warunkującym sukces osób rzucających palenie jest odpowiednia motywacja. Wiadomo, że osoby bez silnej motywacji i woli rzucenia nałogu najczęściej wracają do palenia, natomiast osoby ją posiadające są w stanie rzucić palenie bez dodatkowej pomocy ze strony służby zdrowia” – podkreśla ekspert. Części palaczy udaje się od razu porzucić palenie, jednak większość powraca do nałogu i ponownie musi przejść przez kolejne etapy procesu doprowadzającego w końcu do utrzymania stanu niepalenia lub powrotu do nałogu. Jak twierdzi specjalista, z tego względu leczenie uzależnienia powinno być kompleksowe i zawierać elementy psychoterapii, nauki nowych zachowań oraz w przypadkach niezbędnych terapię farmakologiczną.

O uzależnieniu od tytoniu przeczytaj również w artykule: http://portal.abczdrowie.pl/jak-tyton-uzaleznia.