
Decyzja na mocy której Komisja Europejska zezwoliła na sprzedaż tabletek ellaOne w aptekach bez recepty wywołała w Polsce wielką, dezinformacyjną burzę. Resort zdrowia zachowuje się tak, jakby bał się powiedzieć cokolwiek poza „tak nam kazała Unia”, a Episkopat grzmi o grzechu śmiertelnym, który poprowadzi kobiety prosto w objęcia ognia piekielnego. W dodatku ginekolodzy wygłaszają na temat tabletki sprzecznie opinie.
Żaden z uprawnionych czy wręcz zobowiązanych do tego podmiotów – jak chociażby właśnie Ministerstwo Zdrowia – nie wyjaśnia, dlaczego Unia wybrała właśnie tę, a nie inną tabletkę spośród wielu innych środków określanych jako antykoncepcja awaryjna. Tymczasem pytań jest wiele.
Nie wiadomo, czy naprawdę jej zażycie ma sens tylko w ciągu pierwszych dwudziestu czterech godzin po stosunku (a nie chociażby do 72 godzin jak to ma często miejsce w przypadku tego typu antykoncepcji) i czy w jej składzie znajduje się coś, co dla zdrowia lub życia kobiety jest lub może być niebezpieczne. Trudno się dziwić, że rodacy i w tym przypadku idą zatem prosto do dr Google.
EllaOne to mała kapsułka, w której skład wchodzi 30 mg octanu uliprystalu oraz substancje pomocnicze: laktoza jednowodna, powidon K30, kroskarmeloza sodowa i stearynian magnezu. Jej działanie literatura fachowa określa jako zapobieganie owulacji i zapłodnieniu. Co ważne, można ją przyjmować nie tylko w ciągu pierwszej doby, ale nawet do 120 godzin, czyli pięciu dniu po seksie bez zabezpieczenia lub wówczas, gdy mamy powody przypuszczać, że zastosowana metoda antykoncepcji zawiodła.

Pigułka zażyta w pierwszej dobie po stosunku zmniejsza prawdopodobieństwo na zajście w ciążę do ok. 0,9 proc. Gdy kobieta połknie ją dopiero w piątej dobie po stosunku, szanse, że mimo wszystko może być w ciąży to ok. 2,1 proc. Przy czym warto dodać, że wiele zależy tu od tego, w jakim momencie cyklu miały miejsce najpierw seks, a potem zażycie tabletki.
Sygnałem dla organizmu do rozpoczęcia owulacji – uwalniania jajeczka z jajnika – jest zwiększenie wydzielania hormonu LH (jeśli chcesz wiedzieć więcej o owulacji, zajrzyj na stronę: https://portal.abczdrowie.pl/co-to-jest-owulacja). To hormon, który reguluje cały cykl miesiączkowy. EllaOne blokuje uwalnianie LH, a co za tym idzie uniemożliwia także uwolnienie jajeczka. W konsekwencji uniemożliwia cały proces zapłodnienia.
Jeśli natomiast środek zostanie zażyty w momencie, kiedy jajeczko zostało już uwolnione, składniki ellaOne tak wpływają na perystaltykę jajowodów, że blokują przesuwanie się jajeczka i uniemożliwiają mu dotarcie na czas do jamy macicy.
Tabletka zażyta zbyt późno - wtedy, kiedy zarodek już powstał i zagnieździł się w ścianie macicy - nie wpływa na jego dalszy rozwój i w konsekwencji nie powoduje żadnych wad u płodu.
Lista możliwych, bardzo częstych lub częstych, skutków ubocznych jest bardzo długa. I bynajmniej nie ma na niej nic, co można by nazwać przyjemnym. Najczęstsze dolegliwości, na jakie skarżą się panie po zażyciu ellaOne to bóle brzucha i zaburzenia kolejnego cyklu miesiączkowego. W następnej kolejności są huśtawki nastrojów, bóle i zawroty głowy, mdłości, wymioty, niestrawność, skurcze mięśni, poczucie ogólnego zmęczenia. Zdarzają się też zaburzenia apetytu, stany depresyjne, lękowe, bezsenność, uderzenia gorąca czy biegunka (dowiedz się więcej o depresji: https://portal.abczdrowie.pl/wszystko-o-depresji). Trudno jednak dokładnie określić, które z powyższych i z jakim prawdopodobieństwem u danej kobiety wystąpią. Reakcja na każdy lek jest indywidualna i zależy od konkretnego organizmu. Część kobiet skutków ubocznych w ogóle u siebie nie obserwuje, część ma pecha i cierpi z powodu wielu.

Lekarze przestrzegają natomiast przed częstym i pochopnym stosowaniem pigułki. Przekonują, że choć jednorazowo niegroźna, regularnie stosowana antykoncepcja awaryjna może niekorzystnie wpływać na gospodarkę hormonalną organizmu.
Lekarze zgodnie twierdzą, że to właśnie ellaOne jest dziś najskuteczniejszym i najmniej ryzykownym środkiem z rodzaju antykoncepcji awaryjnej. A Komisja Europejska podjęła decyzję o tym, by jej sprzedaż była możliwa bez recepty właśnie w oparciu o rekomendację medyków, konkretniej – Europejskiej Agencji ds. Leków (EMA) z listopada 2014 r. Unijni urzędnicy przekonują, że zgadzając się na tę zmianę kierowali się także tym, że skuteczność ellaOne jest tym wyższa, im szybciej się ją zażyje. A umówienie wizyty i realizacja recepty – zdaniem ekspertów – niepotrzebnie ten moment opóźniają zmniejszając tym samym skuteczność środka.
Rzecznik Komisji Europejskiej zaznaczył, że ostateczna decyzja o zniesieniu lub utrzymaniu recept zależy od każdego z państw członkowskich. Przedstawiciele rodzimego resortu zdrowia nie komentują tej wypowiedzi. Twierdzą natomiast, że Polska nie ma wyboru i musi podzielić przekonanie KE.
Co ciekawe, według informacji EMA, w wielu krajach Unii Europejskiej bez recepty dostępne są już także inne środki antykoncepcji awaryjnej. Mowa o lekach zawierających w składzie inny środek – lewonorgestrel. To m.in. Norlevo, Levonelle czy Escapella. W Polsce jednak środki zawierające lewonorgestrel nadal dostępne są wyłącznie na receptę.
Na to pytanie na razie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Z jednej strony pojawiają się głosy, że ellaOne będzie dostępna w aptekach od ręki dopiero z początkiem 2016 roku. Z kolei rzecznik Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych informuje, że wszystko w tej sprawie zależy od producenta leku. Chodzi m.in. o to, by ten ostatni dostarczył do polskiego Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych ulotki i opakowania w języku polskim. Eksperci oceniają, że trudno w tej sprawie mówić o konkretnych terminach, bo wszystko zależy od gotowości producenta właśnie.
