Nieleczony zez u najmłodszych może być przyczyną niedowidzenia

Jak zez wpływa na jakość widzenia?

Zez nie jest jedynie kwestią estetyki – to problem natury medycznej wymagający interwencji (więcej informacji o zezie znajdziesz na stronie: https://portal.abczdrowie.pl/zez). Nieleczona dolegliwość powoduje niedowiedzenie, zaburzenia w widzeniu przestrzennym i podwójne widzenie. Z czasem może dojść do poważniejszych powikłań, dlatego okuliści apelują, aby rodzice nie zwlekali z wizytą u specjalisty. W przypadku najmłodszych możliwe jest zupełne wyleczenie zeza, włącznie z korekcją niedowidzenia i innych problemów. Niestety w przypadku dorosłych sytuacja jest bardziej skomplikowana i osłabienie wzroku pozostaje.

Eksperci zwracają uwagę na niepokojące objawy, które powinny skłonić rodziców do wizyty u okulisty, np. uciekanie oka, łzawienie czy niechęć dziecka do patrzenia na niektóre przedmioty. Niekiedy dziecko przymyka jedno oko podczas patrzenia na rodzica lub przekręca głowę na jeden bok.

W większości przypadków oko kieruje się do środka – to często spotykany rodzaj zeza, który częściowo warunkowany jest genetyką, ale nie zawsze. Oko może być też skierowane na zewnątrz, a najrzadziej spotyka się przypadki oka uciekającego w górę czy w dół. Zez może być też wynikiem wad wzroku, takich jak krótkowzroczność, dalekowzroczność i astygmatyzm. Kiedy dziecko stara się uzyskać ostrość obrazu, oko zaczyna skręcać. Taki rodzaj zeza występuje zwykle u dzieci w wieku 2 lub więcej lat, zwłaszcza dalekowzrocznych.

Jakie problemy może powodować zez u dzieci?

Niedowidzenie, czasami nazywane leniwym okiem, powstaje na skutek zeza lub znacznych różnic mocy optycznej oczu. Oko przekazujące lepszy obraz do mózgu staje się okiem dominującym. Jeżeli leczenie nie zostanie podjęte przed 7. rokiem życia, zaburzenie wzroku zwykle pozostaje na zawsze.

W przypadku zdrowych oczu oba skupiają się na tym samym punkcie, co nazywane jest widzeniem obuocznym. Mózg łączy sygnały, aby stworzyć obraz trójwymiarowy. Jeśli wchodzi w grę zez, oczy skupiają się na różnych punktach. U dzieci nie powoduje to zwykle podwójnego widzenia, gdyż mózg malucha szybko dostosowuje się do sytuacji i uczy się ignorować sygnały dochodzące z uciekającego oka. W związku z tym efektywne widzenie odbywa się tylko w jednym oku, co oznacza, że dziecko nieprawidłowo odbiera obraz. U dorosłych sytuacja jest nieco inna i u nich właśnie występuje podwójne widzenie, ponieważ mózg nie ignoruje obrazów dostarczanych przez oko.

Diagnoza i leczenie

Diagnoza zeza powinna nastąpić jak najwcześniej. Ogólnie przyjmuje się, że im wcześniej dziecko poddane jest leczeniu, tym szybciej następuje poprawa i istnieje większa szansa na całkowite wyleczenie wad wzroku. Dziecko, u którego podejrzewa się zez, jest zwykle kierowane do ortoptysty, czyli specjalisty od leczenia zeza oraz niedowidzenia. Zwykle leczenie polega na korekcji okularowej oraz ćwiczeniach poprawiających ostrość wzroku (dowiedz się, jak przebiega leczenie zeza: https://portal.abczdrowie.pl/leczenie-zeza). Są to przykładowo ćwiczenia na synoptoforze, czyli urządzeniu do leczenia zeza czy zasłanianie gałki ocznej w celu usprawnienia słabszego oka.

Korekcja okularowa stosowana jest również w przypadku problemów towarzyszących, czyli niedowiedzenia czy krótko- i dalekowzroczności. W niektórych przypadkach, np. jeśli wada utrzymuje się pomimo leczenia lub kiedy diagnoza nastąpiła zbyt późno, stosuje się zabieg chirurgiczny w celu naprawy wyglądu oka czy wyleczenia widzenia obuocznego.

To, jak dokładnie zostanie wykonana operacja, zależy od rodzaju i nasilenia zeza. Może to być przesunięcie miejsca, gdzie mięsień styka się z gałką oczną lub skrócenie jednego z mięśni. Czasami stosuje się połączenie tych dwóch technik. Zabieg w dużym stopniu poprawia wygląd oczu i sprawia, że są skierowane na wprost. Jednak czasami po operacji zdarza się, że oczy nie są idealnie proste i potrzebne są kolejne zabiegi lub po pomyślnej operacji zez po kilku latach znów się pojawi.