Polak potrafi... się sam wyleczyć

Samoleczenie – czy może być szkodliwe?

Na rynku mnożą się produkty niewymagające recepty od lekarza, dostępne są dla konsumentów do użycia wedle uznania. Szacuje się, że około 60-90 proc. pacjentów korzysta z leków dostępnych bez recepty. Odpowiedzialne samoleczenie może być używane, aby zapobiegać oraz leczyć objawy i dolegliwości, które nie wymagają nadzoru czy konsultacji lekarskiej. Dzięki temu obciążenie służby zdrowia jest mniejsze – jak wskazują dane – nawet o 60 proc. Jest to szczególnie ważne dla miejsc, gdzie usługi te są ograniczone, np. na obszarach wiejskich lub oddalonych. Tylko w przypadku nieustąpienia objawów lub ich zaostrzenia pacjent musi zwrócić się do specjalisty.

Powszechnie przyjmuje się, że samoleczenie odgrywa ważną rolę w służbie zdrowia, a wraz z odpowiednią edukacją pacjentów stosuje się je z powodzeniem na całym świecie. Konsumenci powinni być przede wszystkim świadomi chorób i przypadłości, które mogą zdiagnozować i leczyć samodzielnie, a z którymi koniecznie należy udać się do lekarza.

Problem w tym, że wiele leków bez recepty nie jest stosowanych zgodnie z zaleceniami lub stosowane są niepotrzebnie – najczęściej ma to miejsce w przypadku suplementów diety, które zażywamy pod wpływem reklamy, a mogą nie mieć one na nas żadnego pozytywnego wpływu.

Co więcej, leki dostępne bez recepty mogą oddziaływać z innymi lekami zarówno na i bez recepty oraz alkoholem i produktami spożywczymi. W związku z tym polscy aptekarze są za tym, aby leki nie były sprzedawane w sklepach czy na stacjach benzynowych, gdzie nie ma farmaceuty, który mógłby przekazać potrzebną pacjentowi informację.

Niebezpieczne zdaje się być podejście w mediach sugerujące, że leki stosowane bez recepty są bezpieczne i można je traktować jak każdy inny produkt spożywczy (dowiedz się więcej o lekach bez recepty: https://portal.abczdrowie.pl/rosnaca-popularnosc-lekow-bez-recepty). Problemem może być również nadmierne stosowanie takich leków, zwłaszcza przez osoby uzależnione.

Często również nadużywamy leków przeciwbólowych czy przeciwzapalnych, co może okazać się zgubne dla organizmu (więcej informacji o lekach przeciwbólowych można znaleźć na stronie: https://portal.abczdrowie.pl/leki-przeciwbolowe). Od dawna wiadomo, że może się to wiązać z niewydolnością nerek i mimo że do badań należy podchodzić ostrożnie, to powszechne stosowanie środków przeciwbólowych i wpływ na niewydolność nerek może być znaczący. Co więcej, konsumenci mogą być nieświadomi tego, że wiele produktów o rożnych nazwach zawiera ten sam składnik aktywny i w związku z tym nie powinno się ich stosować łącznie.

Jak bezpiecznie korzystać z leków dostępnych bez recepty?

1. Uważnie przeczytaj skład leku. Każdy lek musi zawierać informację o składniku aktywnym oraz jego ilości. Należy zapoznać się również z tym, do czego przeznaczony jest dany lek. Jeśli jesteś alergikiem, zawsze sprawdzaj skład pod kątem składników nieaktywnych.

2. Unikaj leków łączących więcej składników. Zdaniem specjalistów lepiej wybierać odpowiedni lek na dręczący nas symptom, np. na gorączkę aspiryna czy ibuprofen a na kaszel odpowiedni środek. Jeśli nie jesteś pewien, jaki lek wybrać, farmaceuta poleci taki, który będzie odpowiadał występującym objawom. Innymi słowy, unikajmy leków-mieszanek „na wszystko”, jeśli cierpimy jedynie na ból gardła.

3. Czytaj i miej na uwadze ostrzeżenia zawarte w ulotce. Konsumenci cierpiący na nadciśnienie, cukrzycę, chorobę Parkinsona i inne schorzenia powinni uważać przy stosowaniu leków bez recepty, ponieważ mogą one wchodzić w reakcję z przyjmowanymi lekami. Jeśli masz wątpliwości lub pytania, skonsultuj się z farmaceutą.

4. Poproś aptekarza o pomoc. W razie wątpliwości farmaceuta wyjaśni różnicę pomiędzy różnymi specyfikami i pomoże dobrać odpowiedni. Jest to szczególnie ważne ze względu na zmianę nazw leków lub leki o podobnej nazwie stosowane na różne dolegliwości.