Saszetki nikotynowe – zdecydowanie mniej szkodliwa alternatywa dla papierosów

Saszetki nikotynowe obecne są w Polsce dopiero od 2020 r., a dynamiczny wzrost tej kategorii zdaniem naukowców może wynikać ze zdecydowanie niższej szkodliwości w stosunku do tradycyjnych papierosów.

Na skali obniżania ryzyka (risk continuum), która przedstawia poziom ekspozycji konkretnych produktów nikotynowych na toksyny, potencjalnie najmniej szkodliwa jest tzw. nikotynowa terapia zastępcza (NRT), na drugim miejscu są tzw. modern oral products, czyli właśnie saszetki nikotynowe, a dopiero później e-papierosy oraz tzw. traditional oral products, wśród których są podgrzewacze tytoniu oraz sproszkowany tytoń.

Co istotne saszetki nie zawierają tytoniu. Dostarczają do organizmu czystą nikotynę i są pomocne dla osób chcących ograniczyć palenie, gdyż łagodzą objawy odstawienia.

  Zdaniem renomowanych naukowców woreczki nikotynowe mogą mieć kluczową rolę w zapewnieniu alternatywy o niższym potencjale ryzyka dla dorosłych palaczy tytoniu. 

Federalny Instytut ds. Oceny Ryzyka (BfR) w Niemczech opublikował niedawno raport pt. "Ocena wpływu na zdrowie woreczków z nikotyną". Wynika z niego, że przejście z papierosów na wolne od tytoniu woreczki nikotynowe może prowadzić do zmniejszenia ryzyka dla zdrowia palaczy. Celem raportu BfR było określenie ryzyka dla konsumentów, którzy korzystają lub chcieliby korzystać z doustnych woreczków nikotynowych i porównanie tych wyników z innymi produktami dostarczającymi nikotynę.

Biorąc pod uwagę parametry przyjęte do oceny ryzyka, ryzyko zachorowania na raka w wyniku używania woreczków nikotynowych jest poniżej nieistotnego poziomu ryzyka w zakresie ekspozycji na NNN (N’-nitrosonornikotynę) i NNK (4-(metylonitrozamino)-1-(3-pirydylo)-1-butanon), należących do najważniejszych tzw. nitrozoamin tytoniowych. Te powstają w liściach tytoniu z azotynów i amin w procesie fermentacji i mają udowodnione działanie rakotwórcze.

Według autorów raportu ryzyko wynikające z używania woreczków jest porównywalne z ryzykiem związanym z korzystaniem z produktów tzw. nikotynowej terapii zastępczej (czyli np. gum do żucia czy plastrów antynikotynowych). Jednak jak twierdzą niemieccy eksperci, produkty nikotynowej terapii zastępczej używane są najczęściej przez krótki czas jako środek zmierzający do rzucenia palenia. Natomiast woreczki są traktowane raczej jako stały zamiennik innych wyrobów tytoniowych.

– Redukcja szkód polega na wprowadzeniu tzw. terapii substytucyjnej. Wprowadzamy do organizmu pacjenta preparat, który jest mniej szkodliwy od tego produktu, który chcemy zwalczyć. Woreczki nikotynowe to najmniej szkodliwy dla palaczy alternatywny produkt dostarczający nikotynę. Jeśli palacze zdobędą się na wysiłek aby całkowicie przejść z palnych wyrobów tytoniowych na woreczki nikotynowe, będzie to tylko z korzyścią dla ich zdrowia, a być może również wspomoże to proces uniezależnienia się od nikotyny – uważa prof. Andrzej Sobczak ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach.

Podobnego zdania jest prof. Halina Car z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, która podkreśla też znaczenie strategii redukcji szkód (tobacco harm reduction – THR) wywołanych paleniem tytoniu na poziomie krajowym. THR określa wszelkie działania, których celem jest minimalizacja szkód i zagrożeń związanych z paleniem tytoniu. W wielu krajach THR uznane jest za skuteczną metodę walki z uzależnieniem wśród palaczy.

Dla osób, które chcą zaprzestać palenia papierosów, pomocne w zakresie redukcji szkód mogą stanowić alternatywne formy dostarczania nikotyny, takie jak elektroniczne papierosy, i, najnowsze na rynku, bezdymne wyroby tytoniowe. W 2021 roku prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej opowiedziało się za strategią redukcji szkód zdrowotnych spowodowanych paleniem.

– Uzależnionym od nikotyny można zaproponować najpierw produkty redukujące szkody, a dopiero potem dalszą terapię wyprowadzającą z uzależnienia od nikotyny. Palenie tytoniu to znaczący czynnik ryzyka wielu chorób odtytoniowych. Wszystkie alternatywne wyroby nikotynowe służą tak naprawdę temu, by wyjść z nałogu. Pozwalają one wyeliminować produkty spalania, czyli substancje smoliste, redukując w ten sposób szkody zdrowotne i zmniejszając ryzyko dla osób, które nie są w stanie rzucić palenia mimo leków czy terapii behawioralnej – uważa prof. Halina Car.