David Salafia

Niemowlęta niezwykle szybko uczą się komunikować swoje emocje. Szukają interakcji z rodzicem i przekazują to, co czują poprzez wydawane dźwięki i wyraz twarzy. U noworodka, pierwszym sposobem na sygnalizowanie potrzeb jest płacz, który oznaczać może m.in. głód czy zmęczenie. Odczytywanie emocji dziecka jest szczególnie problematyczne dla świeżo upieczonych rodziców, którzy nie potrafią rozszyfrować przyczyn grymasów noworodka. Tymczasem badacze z Uniwersytetu Brigham Young odkryli, że rozpoznawanie uczuć wyrażanych mimiką twarzy i wydawanymi dźwiękami to umiejętność, którą niemowlęta opanowały do perfekcji.

REKLAMA
Zrozumienie emocji dziecinnie proste?
Wszelkie teorie na temat rozwoju emocji ludzkich u najmłodszych dzieci opierają się na widocznych gołym okiem reakcjach malucha, takich jak mimika czy zachowanie. Niemożliwe jest zapoznanie się z wewnętrzną sferą uczuć niemowlęcia, więc interpretacja jego przeżyć ogranicza się do zaobserwowanych znaków. Mimo że w wielu przypadkach naukowcy są w stanie dopasować wyraz twarzy dziecka do znanych nam uczuć, psycholodzy mają różne poglądy na temat zakresu przeżywanych przez maluchy emocji. Nie jest do końca jasne, czy niemowlęta rzeczywiście doświadczają poszczególnych uczuć, czy po prostu przypisujemy im odczuwanie znanych nam stanów emocjonalnych, obserwując u dziecka charakterystyczny dla człowieka dorosłego zestaw wyrazów twarzy.
Tymczasem, w opublikowanym na łamach magazynu uniwersyteckiego badaniu, profesor psychologii Ross Flom ukazuje, że dzieci przed ukończeniem 5 miesiąca życia potrafią rozpoznawać uczucia u innych niemowląt. W swoich wcześniejszych eksperymentach psycholog dowiódł także, że są one w stanie odczytywać nastroje psów, małp oraz ładunek emocjonalny muzyki klasycznej. Według naukowców, niemowlęta potrafią rozpoznawać uczucia dorosłych już w wieku 7 miesięcy, natomiast emocje osób sobie znanych rozszyfrowują nawet półroczne maluchy. W celu zgłębienia tajników dziecięcej zdolności odczytywania emocji u swoich rówieśników zespół badawczy przyjrzał się temu, w jaki sposób łączą ekspresję dziecięcych uczuć z ich wyrazem twarzy.
Jak zespół badawczy odkrył niezwykłą umiejętność niemowlęcą? W trakcie eksperymentów dzieci posadzono naprzeciw dwóch monitorów. Jeden z nich przedstawiał nagranie szczęśliwego, uśmiechniętego dziecka, podczas gdy na drugim widoczna była smutna, zmarszczona twarz malucha. Po tym, jak badane dziecko usłyszało nagranie audio przedstawiające dźwięki wydawane przez szczęśliwego malucha, przez dłuższy czas zatrzymało wzrok na monitorze z wizerunkiem zadowolonego bobasa. Niemowlęta potrafiły także dopasować nagranie głosu smutnego dziecka do widoku jego zmarszczonej twarzy. Aby dodatkowo utrudnić maluchom zadanie, użyto dźwięków niezsynchronizowanych z ruchem ust dzieci na nagraniach wideo.
Po co dzieciom taka umiejętność?
Okazało się, że 5-miesięczne dziecko potrafi dopasować negatywne i pozytywne uczucia do konkretnego wyrazu twarzy. Jak twierdzi Flom, jest to pierwsze badanie ukazujące, iż tak młody człowiek wykazuje już zdolności porównawcze. Niemowlęta wyczuwają emocje ukryte w głosie i mimice, ponieważ same dokładnie w ten sam sposób okazują uczucia – domniemywa ekspert. Noworodki nie potrafią powiedzieć rodzicom, że są głodne lub zmęczone, więc komunikują się z otoczeniem za pomocą afektów, czyli ekspresji uczuć. Jak dodaje specjalista, w takim przypadku normalny wydaje się fakt, że we wczesnym etapie rozwoju niemowlęta uczą się rozróżniać zmiany stanów emocjonalnych u innych ludzi.
Flom podkreśla, że odkrycie dostarcza nowych informacji na temat wczesnego rozwoju dzieci. Dzięki eksperymentowi naukowcy mogli stwierdzić, że niemowlęta bardzo dobrze rozszyfrowują emocje ludzkie. Specjaliści twierdzą, że dzieci uczą się więcej w czasie pierwszych 2,5 lat życia niż przez jego pozostałą część. Dlatego też kolejnym krokiem zespołu badawczego będzie zbadanie tego, jak i czego uczą się maluchy, a także, w jaki sposób wiedza ta pomaga im w dalszej nauce. Celem Floma będzie zgłębienie możliwości jeszcze młodszych dzieci, które zamiast innych niemowląt, będą słyszeć i widzieć siebie.