artisrams

Na temat starszych ludzi krążą różne stereotypy, niestety w większości negatywne. Najczęściej uważamy ich za osoby zapominalskie i zniedołężniałe. Tymczasem okazuje się, że przypominając starcom o problemach związanych z podeszłym wiekiem, nieumyślnie pogarszamy ich zdolności poznawcze, a w szczególności pamięć.

REKLAMA
Siła podświadomości
Badanie przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu w Południowej Karolinie bazowało na tzw. „groźbie stereotypu”, czyli koncepcji głoszącej, że w przypadku, gdy ludzie stają naprzeciw negatywnych stereotypów dotyczących grupy, do której należą lub z którą się identyfikują, nie wykorzystują w pełni swojego potencjału. W konsekwencji, mimowolnie stają się odzwierciedleniem negatywnych stereotypów, które starali się obalić.
Amerykańscy naukowcy wskazują na ogromną rolę, jaką w życiu ludzi starszych oraz pracowników klinik odgrywają poglądy na temat starczych zachowań. Okazuje się, że mają one wpływ na pogorszenie pamięci u pacjentów w podeszłym wieku. Sarah Barber, współautorka badania i pracowniczka Uniwersytetu w Południowej Karolinie podkreśla, że osoby starsze powinny spojrzeć na tego typu stereotypy z przymrużeniem oka. Przypisywanie każdej chwili słabości procesowi starzenia się może doprowadzić do pogłębienia problemów z pamięcią.
Z drugiej strony, naukowcy twierdzą, że istnieje sposób na uniknięcie podobnego zjawiska. Jak tłumaczy Barber, nikt jak dotąd nie poddał analizie hipotezy mówiącej, że „groźba stereotypu” powoduje różne skutki w zależności od celów stawianych starszej osobie. Specjalistka wraz z uczelnianą współpracowniczką, psycholog i gerontolog Marą Mather, przeprowadziły dwa eksperymenty, w czasie których uczestnicy w wieku 59-79 lat rozwiązywali test pamięciowy. Niektóre z osób biorących udział w badaniu najpierw przeczytały nieprawdziwy artykuł o utracie pamięci u starszych ludzi, podczas gdy pozostali uczestnicy przystąpili do testu bez podobnej lektury. Co ciekawe, naukowcy skonstruowali test w taki sposób, że połowa osób otrzymywała nagrodę pieniężną za każde zapamiętane słowo, a reszta traciła pieniądze za każde słowo zapomniane.
Stereotypy nie takie złe, jak je malują
We wcześniejszych badaniach stwierdzono, że w przypadku występowania „groźby stereotypu”, kryteria kliniczne dla demencji starczej ujawniły się u 70% osób starszych, podczas gdy pojawiły się one jedynie u 14% uczestników, gdy element „groźby” został wyeliminowany. Jednak w świetle najnowszego badania okazuje się, że w pewnych okolicznościach zjawisko to może wpływać na starsze osoby w pozytywny sposób, a mianowicie polepszać ich wyniki na testach pamięciowych. Zarówno objawy demencji starczej, jak i jej skutki poznasz na abcZdrowie.pl.
Wśród uczestników eksperymentu, którzy mieli możliwość zdobycia nagrody świadomość stereotypów związanych z wiekiem warunkowała słabe wyniki testu pamięciowego. Zdobyli oni o ok. 20% mniej punktów niż osoby, którym o podobnych stereotypach nie przypomniano. Z drugiej strony, w sytuacji, gdy uczestnicy musieli zmierzyć się z możliwością utraty pieniędzy, wyniki były zupełnie odwrotne. Osoby poinformowane o cechach przypisywanych starcom poradziły sobie z testem lepiej niż te, które nie działały pod presją „groźby stereotypu”.
Jak podsumowuje Barber, stereotypy uważane są za złe zjawisko i wielu ekspertów twierdzi, że mogą one wpłynąć negatywnie na zdolności poznawcze starszych ludzi. Jednak przeprowadzone badanie pokazuje, że wbrew tym poglądom, „groźba stereotypu” może poprawić pamięć ludzką, jeżeli w grę wchodzi unikanie strat.
Jak wynika z testu, w odpowiedzi na stereotypy starsi ludzie zmieniają system motywacji w celu większego skupienia się na unikaniu błędów. Opisane badanie jest częścią większego eksperymentu dotyczącego podejmowania ryzyka i decyzji przez starszych ludzi. Zdaniem Barber, wyniki pokazują, jak wyeliminować negatywne skutki „groźby stereotypu” – wystarczy zmienić instrukcje w taki sposób, aby w danym zadaniu najważniejsze stało się unikanie błędów. Odkrycie to może stanowić cenną podpowiedź dla opiekunów na co dzień pracujących z osobami starszymi.