Mózg inteligentnych dzieci starzeje się wolniej

Z badań wynika, że starsi ludzie w mniejszym stopniu dotknięci upośledzeniem funkcji poznawczych posiadają grubszą korę mózgową. Jest to zewnętrzna powłoka mózgu, zawierająca ośrodki odpowiedzialne za osądy i złożone procesy myślowe. Zachowanie odpowiedniej objętości kory mózgowej w istotny sposób wpływa na opóźnienie oznak starzenia się człowieka. Tymczasem badacze są zdania, że ilość tkanki korowej u poszczególnych ludzi, warunkująca ich zdolności poznawcze w podeszłym wieku, zależna jest od poziomu inteligencji w dzieciństwie.

Dziecięce IQ a demencja starcza
Naukowcy, którzy opublikowali swoje badanie w czasopiśmie „Molecular Psychiatry”, poddali analizie dane dotyczące prawie 600 Szkotów urodzonych w 1936 roku. U badanych dwukrotnie – w wieku 11 i 70 lat – sprawdzono iloraz inteligencji. W momencie, gdy uczestnicy eksperymentu mieli po 73 lata, wykonano u nich badanie mózgu w celu zmierzenia grubości kory mózgowej. Okazało się, że w ponad 2/3 przypadków związek między zdolnościami poznawczymi u osób starszych i objętością kory zależny był od poziomu inteligencji zmierzonego w dzieciństwie.

Dr Sherif Karama, adiunkt psychiatrii klinicznej na Uniwersytecie McGill w Montrealu stwierdził, że to, w jaki sposób starzeje się nasz umysł nie zależy wyłącznie od działań podejmowanych w okresie dojrzałości – funkcje kognitywne u ludzi starszych warunkowane są przez czynniki pojawiające się nawet w najwcześniejszym etapie życia człowieka. Odkrycie stawia w nowym świetle prowadzone dotąd badania nad procesem starzenia się ludzi. Jeżeli osoby, u których procesy myślowe przebiegają sprawnie nawet w dojrzałym wieku, zawsze wykazywały wyższy iloraz inteligencji i od początku życia posiadały grubszą korę mózgową, błędne jest założenie, że zdolności poznawcze ludzi starszych zależą od szybkości uszczuplania powłoki mózgu. Okazuje się, że niektórzy z nas od początku życia posiadają mniejszą ilość tkanki korowej, która z wiekiem ulega dodatkowemu spłyceniu.

Psychiatra podkreśla, że upośledzenie zdolności poznawczych nie następuje z dnia na dzień – jest to proces, którego przebieg warunkowany jest od początku naszego życia. Specjalista jest zdania, że starość przez wielu ludzi błędnie uważana jest za okres zupełnie niezależny od zdarzeń zachodzących we wcześniejszej części życia.

Demencji można zapobiegać całe życie
Badania skupiające się na ludziach starszych rzadko biorą pod uwagę dane dotyczące dzieciństwa, ponieważ nie są one łatwe do zdobycia. Co więcej, testy inteligencji przez wielu specjalistów nie są uważane za wiarygodne źródło informacji. Jednak wyniki badania sugerują, że tym razem mogą się one okazać pomocne w określeniu przyczyn upośledzenia funkcji poznawczych u starszych ludzi.

Jednak dokładny związek pomiędzy wysokim ilorazem inteligencji a grubością kory mózgowej pozostaje w dużej mierze nieznany. Podejrzewa się, że czynniki genetyczne wpływają na początkową objętość tkanki korowej, która następnie kształtowana jest przez doświadczenie. Im częściej używamy kory mózgowej w procesach myślowych, tym staje się ona grubsza. Oznacza to, że niektórzy ludzie mogą usprawnić działanie mózgu poprzez wykonywanie regularnych ćwiczeń umysłowych. Istnieje przypuszczenie, że geny wpływające na poziom inteligencji sprawiają, że poszczególni ludzie po prostu chcą się uczyć, a nauka warunkuje dalszy rozwój mózgu. Dr Karama jest zdania, że wytłumaczeń dla odkrytego zjawiska jest wiele.

Autor badania sugeruje także, że ćwiczenia umysłowe warto rozpocząć we wczesnym okresie życia, a nie dopiero na starość. Starania podejmowane przez osoby dojrzałe nie są zupełnie bezowocne w zapobieganiu demencji, jednak dowody dotyczące skuteczności podobnych działań profilaktycznych nie są jednoznaczne. Nie wiadomo także, czy wyższy iloraz inteligencji zapobiega demencji i spadkowi zdolności kognitywnych, czy jedynie pozwala ludziom starszym zatuszować widoczne znaki upośledzenia funkcji poznawczych. Z drugiej strony, dr Karama tłumaczy, że istnieją dowody potwierdzające związek wyższego ilorazu inteligencji z opóźnieniem pojawienia się symptomów demencji. Z pierwszymi objawami demencji starczej zapoznasz się na abcZdrowie.pl.