Seniorzy są coraz mądrzejsi

Dzięki postępowi medycyny możemy żyć dłużej niż nasi przodkowie. Lecz czy w rezultacie dłużej będziemy zmagać się z chorobami wieku podeszłego i zaburzeniami funkcji poznawczych? Niekoniecznie. Naukowcy dowodzą, że osoby starsze z pokolenia na pokolenie stają się coraz bardziej sprawni umysłowo.

Będziemy żyć długo i szczęśliwie?
Duńscy badacze mają dobrą wiadomość dla starzejącego się społeczeństwa. Po porównaniu dwóch grup 90-latków odkryli, że ci, którzy urodzili się później lepiej radzili sobie z testami oceniającymi zdolności poznawcze niż osoby urodzone wcześniej. Okazuje się więc, że nawet żyjąc dłużej niż kiedyś, możemy zachować doskonałą sprawność umysłu.

Do takich wniosków naukowcy doszli po analizie danych dotyczących dwóch grup ludzi po 90 roku życia, liczących łącznie prawie 4000 osób. W pierwszej grupie znajdowali się uczestnicy urodzeni w 1905 roku, którzy testom zostali poddani w 1998 roku, a więc w wieku 93 lat. Do drugiej zaklasyfikowano osoby urodzone w 1915 roku, a ich zdolności poznawcze poddano ocenie w 2010 roku – po przekroczeniu 95 roku życia. W badaniu udział wzięli zarówno ludzie żyjący w społeczeństwie, jak i przebywający w zakładach opiekuńczych. Naukowcy zauważyli, że osoby urodzone w 1915 roku (pomimo że w momencie badania były o 2 lata starsze) zdobywały na teście najwyższą liczbę punktów prawie dwukrotnie częściej niż ludzie urodzeni w 1905 roku.

Co więcej, starsi ludzie urodzeni później żyli dłużej – posiadali oni o 32% większe szanse na dożycie 95 roku życia. Kaare Christensen z duńskiego Instytutu Zdrowia Publicznego i główna autorka badania podkreśla, że ludzie nie tylko mogą żyć coraz dłużej, ale także zachowują doskonałą formę nawet w bardzo zaawansowanym wieku. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), w Danii średnia wieku wynosi ok. 79 lat, a więc tyle, co w Stanach Zjednoczonych. Jednak w porównaniu z innymi państwami skandynawskimi wynik jest nieco słabszy – pozostałe narody żyją średnio 81-82 lata. Christensen jest zdania, że na obniżenie średniej długości życia Duńczyków wpływa duża liczba palaczy.

Sprawdzony sposób na długowieczność
Według badaczy długowieczność możemy osiągnąć na dwa sposoby. Część osób dożywa starości dzięki doskonałemu zdrowiu, które pomaga im uniknąć niedołężności. Pozostali osiągają podeszły wiek, cierpiąc na poważne choroby i dolegliwości, jednak regularnie poddawani są leczniczym zabiegom medycznym. Według specjalistów, wielu ludzi najstarszych, można by nawet powiedzieć – wiekowych, cieszy się lepszym zdrowiem niż osoby 70- i 80-letnie. Przypuszczają oni, że jednostki, którym uda się osiągnąć podeszły wiek są po prostu silniejsze i mniej podatne na niedołężność. Jeszcze inni eksperci są zdania, że rosnące wyniki testów funkcji poznawczych u osób starszych mogą być związane z aktywnością fizyczną i umysłową.

Dzisiejsi 90-latkowie czerpią korzyści z ogólnego wzrostu ilorazu inteligencji, który nastąpił na przestrzeni ostatnich lat. Dla przykładu, w Stanach Zjednoczonych wyniki testów IQ polepszały się o blisko 3 punkty na dekadę, począwszy od roku 1930, co oznacza, że przeciętny Amerykanin poddany badaniu na początku XX wieku osiągnąłby wynik, który w dzisiejszych czasach wiązałby się z niepełnosprawnością intelektualną. Tendencja wzrostowa ludzkiego IQ, nazywana efektem Flynna, warunkowana jest przez wiele czynników – od lepszego odżywiania, poprzez poprawę zdrowia, po powszechność edukacji.

Zdaniem specjalistów, zbudowanie silnych zdolności poznawczych we wczesnym życiu przekłada się na zachowanie sprawności umysłowej w podeszłym wieku. Na drodze eksperymentu, porównującego proces starzenia się u osób z roczników 1905 i 1915, stwierdzono, że ludzie urodzeni później lepiej radzili sobie z czynnościami codziennymi, które umożliwiają samodzielne życie, takimi jak zakupy, wstawanie z łóżka czy poruszanie się po schodach. Christensen jest zdania, że rosnąca świadomość korzyści niesionych przez ćwiczenia fizyczne, umysłowe oraz interakcje społeczne, w znacznym stopniu zmniejszyć może zakres występowania problemów związanych z wiekiem, takich jak demencja.