F L I R S T - Palk Clap

Nie tylko demencja i spadek funkcji poznawczych sprawiają, że ludzie starsi wraz z wiekiem stają się coraz bardziej niezdecydowani. Zmiany w zakresie oceny ryzyka i umiejętności racjonalizatorskich mogą tłumaczyć, dlaczego osoby takie częściej podejmują złe decyzje, które wpływają na niemalże każdy aspekt ich życia – od zdrowia po finanse.

REKLAMA
Złe decyzje nie wynikają z demencji!
Podczas gdy liczne badania udokumentowały spadek zdolności kognitywnych wraz z wiekiem, naukowcy nie posiadają wiarygodnych danych, które mogłyby wytłumaczyć, co sprawia, że podejmowanie decyzji staje się tak trudne dla osób starszych, w szczególności w obliczu niepewności. Jednak w świetle najnowszych badań, złych wyborów ludzi w podeszłym wieku nie można przypisać brakowi umiejętności matematycznych czy strachowi przed stratami finansowymi. Jak zauważyli naukowcy, biorące udział w eksperymencie badawczym osoby po 65 roku życia miały problem z podjęciem oczywistych decyzji – np. w kontekście wyboru pewnych 5 dolarów zamiast losu na loterii, w której nie ma gwarancji wygranej.
W badaniu, którego wyniki opublikowano na łamach magazynu „Proceedings of the National Academy of Sciences”, udział wzięło 135 osób w wieku od 12 do 90 lat, które poproszone zostały o podjęcie łącznej sumy 320 decyzji w różnych sytuacjach, pozwalających na wygranie lub przegranie zmiennych kwot pieniężnych i prezentujących różne poziomy ryzyka. Jak podkreśla współautorka badania, Ifat Levy z Uniwersytetu Yale, odkrycie było dla naukowców wielce zaskakujące, ukazało bowiem, że nawet doskonale funkcjonujący starsi ludzie mają problem z podejmowaniem decyzji i popełniają błędy częściej niż młodsze osoby. Okazało się, że prawie połowa przegranych wśród starszych uczestników wynikała z niewłaściwych decyzji.
Po tym, jak wykluczono z badania najstarszych uczestników celem sprawdzenia, czy błędne wybory związane były z demencją, nie odnotowano odmiennych wyników. Badani świetnie poradzili sobie z testami kognitywnymi. Na wyniki badania nie miała wpływu także presja czasu.
Jak starsi ludzie oceniają ryzyko?
Wcześniejsze badania ukazały, że większość ludzi chętniej podejmuje większe ryzyko, jeżeli ma okazję wygrać pieniądze niż je przegrać. Jednak uczestnicy ostatniego badania w wielu przypadkach zachowywali się odwrotnie, ukazując pozornie irracjonalny i niespójny proces myślowy. Podczas gdy podejmując decyzje z myślą o możliwej wygranej byli znacznie mniej odważni niż młodzi ludzie, zupełnie porzucali ostrożność, gdy w grę wchodziła potencjalna strata pieniędzy.
Chociaż autorka badania nie jest pewna, z czego wynika ta zależność, podejrzewa, że może ona mieć związek z doświadczeniem życiowym uczestników. Jak tłumaczy, być może wydaje im się, że mają mniej do stracenia, ponieważ coraz bliżej im do starości i śmierci. Wytłumaczenie takie sugeruje, że na proces decyzyjny mniejszy wpływ mają zmiany kognitywne, a większy – przewartościowanie ryzyka i korzyści płynących z konkretnych decyzji, następujące z wiekiem.
Odkrycie naukowców z Uniwersytetu Yale może mieć ogromne znaczenie nie tylko dla członków rodzin opiekujących się starszymi krewnymi, ale także dla władz, jako że odsetek osób starszych w wielu społeczeństwach nieustannie rośnie. Wyniki badania pozwalają zrozumieć na przykład, dlaczego osoby starsze są bardziej podatne niż ludzie młodsi na straty finansowe i podejmują gorsze decyzje w zakresie zdrowia. Jak podaje Levy, odkrycie w dużej mierze wyjaśniać może, dlaczego ludzie starsi tak łatwo dają się wykorzystać.
Inni badacze dowodzą, że problemy z podejmowaniem decyzji wykraczać mogą poza sferę finansową – wpływają m.in. na sytuacje takie jak prowadzenie samochodu. Dlatego też, naukowcy starają się zgłębić wpływ wieku na niezależne od spadku funkcji poznawczych zmiany w zakresie procesu decyzyjnego. Autorzy badania podsumowują, że chociaż badanie przeprowadzone zostało jedynie w dwóch miastach Stanów Zjednoczonych, w związku z czym może nie dostarczać pełnej charakterystyki zmian w zakresie procesu decyzyjnego na przestrzeni różnych okresów życia całej populacji ludzkiej, jego wyniki sugerują konieczność zgłębienia wpływu, jaki na wybory człowieka ma wiek, i sposobów poprawy sytuacji osób starszych.