Agresja fizyczna u dzieci jest silnie powiązana z czynnikami genetycznymi. Wbrew temu, co powszechnie przyjmowano, bodźce środowiskowe nie odgrywają aż tak znaczącej roli w rozwoju agresywnych zachowań – dowodzą badacze z Uniwersytetu w Montrealu.
REKLAMA
Genetyka ważniejsza niż wychowanie?
Główny autor badania, Eric Lacourse, postanowił ocenić i porównać zachowanie bliźniąt dwujajowych, biorąc pod uwagę genetykę i środowisko, w jakim się wychowały. Analiza ujawniła, że wczesne czynniki genetyczne odgrywały znaczącą rolę w rozwoju wzorców dziecięcych zachowań – tłumaczy Lacourse. Nie oznacza to jednak, że agresja zapisana jest w genach i sytuacji tej nie można zmienić. Czynniki genetyczne często wchodzą w interakcje z innymi bodźcami środowiskowymi, prowadząc do wykształcenia określonych zachowań człowieka.
Główny autor badania, Eric Lacourse, postanowił ocenić i porównać zachowanie bliźniąt dwujajowych, biorąc pod uwagę genetykę i środowisko, w jakim się wychowały. Analiza ujawniła, że wczesne czynniki genetyczne odgrywały znaczącą rolę w rozwoju wzorców dziecięcych zachowań – tłumaczy Lacourse. Nie oznacza to jednak, że agresja zapisana jest w genach i sytuacji tej nie można zmienić. Czynniki genetyczne często wchodzą w interakcje z innymi bodźcami środowiskowymi, prowadząc do wykształcenia określonych zachowań człowieka.
Przez 25 ostatnich lat badania nad wczesnym rozwojem agresji fizycznej opierały się na teorii głoszącej, że wykształca się ona w wyniku powtarzającego się kontaktu z agresywnymi wzorcami zachowań w środowisku społecznym i mediach. Jednak badania z zakresu agresji fizycznej we wczesnym dzieciństwie potwierdzają, że pierwsze jej oznaki pojawiają się już w niemowlęctwie i osiągają szczyt w wieku od 2 do 4 lat.
Chociaż badacze z Uniwersytetu w Montrealu zgadzają się z faktem, że użycie fizycznej przemocy osiąga szczyt we wczesnym dzieciństwie, zauważyli oni także wyraźne różnice występujące zarówno w częstotliwości początkowej, jak i szybkości zmian w zakresie agresji, na którą wpływ ma wzajemne oddziaływanie czynników genetycznych i środowiskowych. Analizy skupiające się na negatywnych zachowaniach i różnych formach agresji we wszystkich okresach życia człowieka generalnie potwierdzają, że czynniki genetyczne odpowiedzialne są za ok. 50% wariancji w populacji.
Trzy teorie na temat rozwoju agresji
Lacourse i jego współpracownicy poddali analizie trzy główne teorie dotyczące wpływu czynników genetycznych i środowiskowych na agresję fizyczną. Pierwsza zakłada, że oba aspekty są powszechne i zaangażowane w rozwój problemu. Druga tłumaczy, że za stopień agresji rozwijający się wraz z czasem odpowiedzialny może być określony zestaw czynników genetycznych. Trzecia teoria, nazywana dojrzewaniem genetycznym, podaje, że nowe źródła bodźców genetycznych i środowiskowych pojawiają się wraz z wiekiem. W świetle ostatniej hipotezy, nowe czynniki środowiskowe mogą wpływać na agresję fizyczną jedynie przez krótki czas, w odróżnieniu od czynników genetycznych – mówi Lacourse.
Lacourse i jego współpracownicy poddali analizie trzy główne teorie dotyczące wpływu czynników genetycznych i środowiskowych na agresję fizyczną. Pierwsza zakłada, że oba aspekty są powszechne i zaangażowane w rozwój problemu. Druga tłumaczy, że za stopień agresji rozwijający się wraz z czasem odpowiedzialny może być określony zestaw czynników genetycznych. Trzecia teoria, nazywana dojrzewaniem genetycznym, podaje, że nowe źródła bodźców genetycznych i środowiskowych pojawiają się wraz z wiekiem. W świetle ostatniej hipotezy, nowe czynniki środowiskowe mogą wpływać na agresję fizyczną jedynie przez krótki czas, w odróżnieniu od czynników genetycznych – mówi Lacourse.
Do udziału w badaniu zaproszono wszystkich rodziców bliźniąt urodzonych w okresie od kwietnia 1995 roku do grudnia 1998 roku w obszarze Greater Montreal w Kanadzie. W rezultacie badaczom udało się zgromadzić grupę 667 bliźniąt jedno- i dwujajowych. Pierwsze z nich rozwinęły się z tego samego zarodka, w związku z czym były genetycznie identyczne. Drugie pochodziły z odrębnych zarodków, a więc posiadały odmienną pulę genów. Matki dostarczyły informacji na temat agresywnych zachowań dzieci, np. bicia, kopania i gryzienia, w wieku 20, 32 i 50 miesięcy. Okazało się, że chociaż wyniki analizy genetyczno-środowiskowej częściowo poparły drugą tezę, najsilniej obrazowały hipotezę dojrzewania genetycznego – powiedział Lacourse.
Jak zapobiegać agresywnym zachowaniom?
Uwarunkowania genetyczne tłumaczyć mogą stosunkowo dużą część indywidualnych różnic w zakresie agresji fizycznej. Podczas gdy dotychczas przypuszczano, że analiza sytuacji rodzinnej może pomóc przewidzieć kierunek rozwoju agresji fizycznej u dzieci w wieku przedszkolnym, ostatnie badanie dowodzi, że czynniki środowiskowe mają jedynie ograniczony wpływ na agresywne zachowania wśród najmłodszych.
Uwarunkowania genetyczne tłumaczyć mogą stosunkowo dużą część indywidualnych różnic w zakresie agresji fizycznej. Podczas gdy dotychczas przypuszczano, że analiza sytuacji rodzinnej może pomóc przewidzieć kierunek rozwoju agresji fizycznej u dzieci w wieku przedszkolnym, ostatnie badanie dowodzi, że czynniki środowiskowe mają jedynie ograniczony wpływ na agresywne zachowania wśród najmłodszych.
Długoterminowe badania nad agresją fizyczną w sposób jasny ukazują, że większość dzieci, nastolatków i osób dorosłych w końcu uczy się wykorzystywać alternatywne metody wyrażania emocji. Ponieważ skłonności wykazywane przez najmłodsze dzieci mogą spotkać się z negatywnymi reakcjami rodziców i rówieśników, co w konsekwencji może doprowadzić do utrwalenia i wzmocnienia niewłaściwych zachowań w danych kontekstach, najwcześniejsze oznaki agresji powinny być traktowane z wyczuciem – mówi Lacourse. Takie cykle agresji pomiędzy dziećmi i rodzicami, czy dziećmi i ich rówieśnikami, mogą bowiem stymulować rozwój chronicznej agresji.
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!