
Wielu Polaków wierzy, że leki ziołowe są bezpieczniejsze niż syntetyczne. Jednak, jak podkreślali eksperci w czasie konferencji zatytułowanej „Bezpieczeństwo leków roślinnych”, zorganizowanej przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, w niektórych przypadkach niewłaściwe ich zażywanie może okazać się groźne dla zdrowia, w szczególności dzieci. Leki ziołowe często mylone są także przez nas z suplementami diety. Jakie konsekwencje niesie lekkomyślne stosowanie preparatów ziołowych?
REKLAMA
Leki ziołowe to wciąż leki
Różnica między lekami ziołowymi a suplementami jest zasadnicza – podczas gdy pierwsze z nich podlegają takim samym procedurom i rygorom jak leki syntetyczne, drugie nie są w ten sposób kontrolowane. Rejestrowane są jako produkt spożywczy, w związku z czym mogą być wytwarzane przez niemalże każdy podmiot – wystarczy spełnić kryteria skierowane do wytwórców produktów spożywczych. Po wprowadzeniu suplementu na rynek, jest on nieuczciwie przedstawiany jako leczniczy – tłumaczy Krzysztof Nowak, przewodniczący sekcji przemysłowo-handlowej PKZ.
Różnica między lekami ziołowymi a suplementami jest zasadnicza – podczas gdy pierwsze z nich podlegają takim samym procedurom i rygorom jak leki syntetyczne, drugie nie są w ten sposób kontrolowane. Rejestrowane są jako produkt spożywczy, w związku z czym mogą być wytwarzane przez niemalże każdy podmiot – wystarczy spełnić kryteria skierowane do wytwórców produktów spożywczych. Po wprowadzeniu suplementu na rynek, jest on nieuczciwie przedstawiany jako leczniczy – tłumaczy Krzysztof Nowak, przewodniczący sekcji przemysłowo-handlowej PKZ.
Chętnie podawana dzieciom herbatka z kopru włoskiego może się dla nich okazać bardzo niebezpieczna – podała dr hab. n. med. Ewa Widy-Tyszkiewicz z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Zawiera ona olejki, które sprzyjają wczesnemu pokwitaniu u dziewczynek liczących sobie kilka miesięcy. Ten sam napój spożywany przez kobiety po menopauzie może przyczynić się do ponownego pojawienia się miesiączki – zapewniała specjalistka. Jak podaje Europejska Agencja Leków, koperek nie powinien być spożywany przez dzieci młodsze niż 4 lata.
Z niepożądanymi konsekwencjami wiązać się może także spożywanie ekstraktu z dziurawca, który może zmniejszać skuteczność leków przeciwretrowirusowych, przeciwdepresyjnych i przeciwnowotworowych. Nad spożyciem napoju powinny zastanowić się również kobiety stosujące leki antykoncepcyjne – ekstrakt z dziurawca może przyczynić się do zajścia w ciążę.
Istnieje wiele leków ziołowych, które mogą wchodzić w negatywne reakcje z innymi stosowanymi farmaceutykami. Na przykład, ekstrakt z miłorzębu w połączeniu z lekami zapalnymi może prowadzić do krwawienia, a korzeń z rzewienia i aloes, stymulujące wydalanie potasu, wzmagają działanie niektórych leków używanych w chorobach serca. Co ciekawe, nawet czosnek może wpływać niekorzystnie na organizm człowieka, nasilając działanie glibenklamidu, czyli leku przeciw cukrzycy typu 2.
Nadmiar suplementów szkodzi zamiast pomagać
Nie należy przesadzać ze stosowaniem suplementów diety. Multiwitaminy mogą przyczynić się bowiem do rozwoju czerniaka, raka gruczołu krokowego lub płuca. Zagrożenie nowotworem zwiększać może także kwas foliowy, którego stosowanie zaleca się kobietom w ciąży. Jak podaje dr Widy-Tyszkiewicz, wapń zawarty w suplementach może osadzać się na blaszkach miażdżycowych, zwiększając prawdopodobieństwo ataku serca.
Nie należy przesadzać ze stosowaniem suplementów diety. Multiwitaminy mogą przyczynić się bowiem do rozwoju czerniaka, raka gruczołu krokowego lub płuca. Zagrożenie nowotworem zwiększać może także kwas foliowy, którego stosowanie zaleca się kobietom w ciąży. Jak podaje dr Widy-Tyszkiewicz, wapń zawarty w suplementach może osadzać się na blaszkach miażdżycowych, zwiększając prawdopodobieństwo ataku serca.
Składniki roślinne występujące w suplementach diety przybierają skondensowaną postać – jedna kapsułka zielonej herbaty odpowiada 15-20 filiżankom naparu – tłumaczy specjalistka. Taka sama sytuacja ma miejsce w przypadku beta-karotenu. W jednej tabletce znajduje się go tyle, co w 6 kg marchwi. Zdaniem dr Widy-Tyszkiewicz, organizm człowieka nie jest przystosowany do tak dużych dawek składników odżywczych.
Szczególną uwagę warto poświęcić suplementom do odchudzania. Wiele znajdujących się w nich substancji, takich jak aloes, herbata chińska czy morwa indyjska, którym często towarzyszy efedryna, amfetamina i synefryna, przyczynia się do wysokiego ciśnienia tętniczego krwi, mdłości, wymiotów, stanów lękowych czy problemów z wątrobą. Mogą one także oddziaływać w niepożądany sposób ze stosowanymi lekami (np. przeciw astmie). W najgorszym przypadku interakcje takie prowadzić mogą do śmierci.
Należy pamiętać, że nawet witaminy w nadmiarze mogą szkodzić człowiekowi. Zbyt duża ilość witaminy A w diecie kobiety ciężarnej może spowodować uszkodzenia płodu. Wysławiane oleje rybne, spożywane w nadmiernych ilościach, mogą nawet o 40% zwiększyć ryzyko rozwinięcia nowotworu.
Tymczasem suplementy diety wciąż cieszą się ogromną popularnością wśród Polaków. Co roku wydajemy na nie ok. 2 mld złotych. Chociaż w Polsce dostępnych jest ok. 8 tys. suplementów, najczęściej sięgamy po te reklamowane, nie sprawdzając jednak, czy są bezpieczne i czy mogą być zażywane z konkretnymi lekami.