Borelioza ma już nie jedną twarz. Objawy łatwo pomylić ze zwykłym przeziębieniem

Bo zamiast wyraźnych sygnałów pojawia się coś znacznie mniej oczywistego. Przewlekłe zmęczenie. Bóle mięśni. Problemy ze snem. Rozbicie przypominające infekcję albo zwykłe przemęczenie. I właśnie tutaj zaczynają się schody.

Dobrym przykładem jest historia pewnej pacjentki, która zauważyła na udzie niewielką czerwoną plamę. Następnego dnia zmiana była już większa, ale kobieta nadal nie podejrzewała boreliozy. Powód? Wysypka nie przypominała kształtem słynnej "tarczy strzelniczej", o której najczęściej mówi się w internecie i mediach. Tymczasem lekarze od dawna zwracają uwagę, że choroba bardzo często nie wygląda podręcznikowo.

Dr Allen Steere, reumatolog ze Szpitala Ogólnego Massachusetts i jeden z pionierów badań nad boreliozą, podkreśla, że rumień wędrujący rzeczywiście jest ważnym objawem, ale w praktyce rzadko ma idealny kształt znany z ilustracji czy grafik edukacyjnych. Najważniejsze zwykle jest coś innego – zmiana stopniowo się powiększa. Może być jednolicie czerwona, słabo odgraniczona albo trudniejsza do zauważenia u osób z ciemniejszą karnacją.

We wczesnym stadium borelioza potrafi dawać bardzo niespecyficzne objawy. Pacjenci najczęściej skarżą się na:

Wiele osób opisuje ten stan po prostu jako "jakieś dziwne przeziębienie". Czasem przypomina grypę, ale bez wyraźnego powodu. Co ważne, gorączka wcale nie musi się pojawić. U dorosłych występuje stosunkowo rzadko, częściej dotyczy dzieci. To właśnie brak jednego charakterystycznego symptomu sprawia, że borelioza bywa źle diagnozowana i leczona albo mylona z innymi problemami zdrowotnymi. Dodatkowo nie każdy zauważa samo ukąszenie kleszcza.

Coraz częściej mówi się też o tym, że przebieg boreliozy może wyglądać inaczej w zależności od płci. Badanie z 2026 roku opublikowane w "Clinical and Experimental Medicine" wskazuje na różnice między płciami. Mężczyźni częściej skarżą się na bezsenność i drażliwość. U kobiet przed menopauzą częstsze są nudności, wymioty i kołatanie serca. Problem w tym, że takie objawy nie budzą od razu podejrzeń boreliozy.

Eksperci podkreślają, że borelioza potrafi przebiegać bardzo indywidualnie. U jednych dominuje wysypka. U innych objawy neurologiczne. Są też pacjenci, którzy przez długi czas zmagają się głównie z przewlekłym zmęczeniem.

Jeśli chodzi o rozpoznanie boreliozy, wymaga to połączenia kilku elementów. Lekarz bierze pod uwagę:

Pomocne bywają także badania krwi, ale tutaj również pojawiają się ograniczenia. We wczesnej fazie zakażenia wynik może jeszcze nie wykazać infekcji. Zdarza się też sytuacja odwrotna. Czasem test sugeruje kontakt z bakterią u osoby, która aktualnie nie ma aktywnej choroby. Dlatego specjaliści podkreślają jedno – w diagnostyce boreliozy liczy się całościowy obraz pacjenta, a nie pojedynczy objaw czy sam wynik badania.

Z kolei w leczeniu boreliozy podstawą są antybiotyki. W większości przypadków terapia okazuje się skuteczna, szczególnie jeśli choroba zostanie wykryta odpowiednio wcześnie. Szybka reakcja zmniejsza ryzyko późniejszych powikłań dotyczących m.in.:

Trwają też zaawansowane prace nad szczepionką przeciw boreliozie, choć na jej powszechną dostępność wciąż trzeba poczekać.

Lekarze ostrzegają jednak przed samodzielnym diagnozowaniem się na podstawie internetowych grafik albo checklist objawów. Nie ma jednego obrazu boreliozy. I właśnie to bywa najbardziej mylące. Po spacerze w lesie, parku czy na łące łatwo przeoczyć sygnały ostrzegawcze – powiększającą się zmianę skórną, nietypowe osłabienie czy objawy przypominające infekcję. W takich sytuacjach lepiej nie zwlekać z konsultacją lekarską.

Warto też pamiętać o profilaktyce. Pomocne bywają proste sposoby – choćby genialny patent na kleszcze polecany przez leśników, dokładne oglądanie skóry po spacerze i odpowiednia odzież. Zwłaszcza teraz, w pełni sezonu aktywności kleszczy – a jak przypominają eksperci, kleszcze nie zginęły na mrozie w trakcie ostatniej srogiej zimy i wciąż stanowią realne zagrożenie.