Każdy zna skutki źle przespanej nocy – spada koncentracja, pogarsza się nastrój. Długotrwałe zaburzenia snu mogą jednak zostawiać ślad także w samym mózgu. Takie wnioski płyną z najnowszej metaanalizy.
Wygraj bilety na koncert sanah NA STADIONACH!To nie powinno dziwić. Mózg nie odpoczywa, kiedy śpimy. To wtedy zachodzi wiele procesów, które pozwalają mu sprawnie pracować. Kiedy ten rytm jest regularnie zakłócany, problemy nie kończą się na zmęczeniu następnego dnia.
Zaburzenia snu zostawiają ślad w mózgu
O konsekwencjach zaburzeń snu wiadomo od dawna. Wśród tych najczęściej wymienia się przewlekłe zmęczenie, problemy ze skupieniem i rozdrażnienie. Badacze z Florida International University przekonują jednak, że to tylko część problemu. Ich metaanaliza wskazuje, że schorzenia związane ze snem wiążą się również z mierzalnymi zmianami w strukturze mózgu.
Badacze opisali wyniki w "Scientific Reports". Liczą, że nie skończy się tylko na publikacji. Im więcej wiadomo o tym, jak zaburzenia snu wpływają na mózg, tym łatwiej będzie je wcześniej wykryć i dobrać skuteczniejsze leczenie. Jest o co walczyć. Zaburzenia snu to problem na masową skalę. W USA dotyczą nawet 70 milionów osób.
Do analizy trafiły wyniki 57 badań obrazowych mózgu. Na ich podstawie zespół z Centrum Dzieci i Rodzin Florida International University sprawdzał, jakie zmiany pojawiają się u osób z zaburzeniami snu. Badacze porównali różne schorzenia, szukając wspólnych elementów i różnic między nimi.
Naukowcy skupili się na dwóch głównych grupach schorzeń.
Pierwszą były dysomnie, czyli zaburzenia utrudniające zasypianie lub utrzymanie snu, takie jak bezsenność czy bezdech senny. Drugą stanowiły parasomnie, do których zalicza się m.in. lunatykowanie, koszmary senne i lęki nocne.
Według Matthew Sutherlanda z Florida International University samo przybywanie badań nie wystarczy. W rozmowie z Medical Xpress przyznał, że dopiero połączenie wyników wielu prac pozwala zrozumieć, jak problemy ze snem odbijają się na budowie i funkcjonowaniu mózgu.
Największe zmiany dotyczą uwagi i podejmowania decyzji. Jedna zmiana powtarzała się niezależnie od rodzaju zaburzenia snu. Chodzi o obniżoną aktywność wzgórza, czyli części mózgu odpowiadającej za przekazywanie informacji, utrzymanie uwagi i procesy poznawcze. Najmocniej zmiany było widać w tzw. poduszeczce wzgórza. To ona pomaga w przetwarzaniu informacji i utrzymaniu koncentracji. Jej słabsze działanie może powodować większe problemy z uwagą, wolniejsze podejmowanie decyzji i częstsze pomyłki.
Zdaniem Katharine Crooks, głównej autorki publikacji, połączenie wyników z wielu badań pozwoliło lepiej zrozumieć, co dzieje się w mózgu osób z zaburzeniami snu. To może wyjaśniać, dlaczego trudniej im normalnie funkcjonować.
Zobacz także
Parasomnie mogą zaburzać także regulację emocji
Analiza wskazała także na zmiany, które występowały głównie u osób z parasomniami. Zachodziły one w tylnej korze obręczy, odpowiedzialną za emocje, motywację i decyzyjność. Zdaniem autorów właśnie dlatego osoby z lunatykowaniem lub innymi parasomniami częściej mają trudności z panowaniem nad emocjami, a ich nastrój i zachowanie bywają bardziej zmienne.
Co istotne, podobnych jednoznacznych zmian nie stwierdzono u osób z dysomniami. To sugeruje, że poszczególne rodzaje zaburzeń snu mogą oddziaływać na mózg w odmienny sposób.
Na tym jednak badania się nie kończą. Przed naukowcami pozostaje jeszcze jedno ważne pytanie: co pojawia się pierwsze – problemy ze snem czy zmiany w mózgu? Badacze nie wykluczają również, że oba procesy tworzą błędne koło. Lepsze poznanie tej zależności może w przyszłości ułatwić dobór terapii i umożliwić wcześniejszą interwencję.
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!