Niektórzy podczas słuchania muzyki widzą kolory. Inni przypisują literom określone barwy albo czują smak wypowiadanych słów. To nie przejaw bujnej wyobraźni ani objaw choroby. Synestezja zmienia sposób, w jaki część ludzi odbiera świat. Szacuje się, że dotyczy nawet 4 proc. populacji.
Choć dla większości ludzi takie połączenia wydają się niemożliwe, dla synestetyków są częścią codzienności. Badacze analizują je, aby sprawdzić, dlaczego ludzkie mózgi mogą tak różnie odbierać te same informacje.
Muzyka ma kolor, a litery smak. Tak działa synestezja
Synestezja sprawia, że mózg łączy ze sobą różne rodzaje doznań. Dźwięk może mieć więc określony kolor, litera może kojarzyć się z konkretną barwą, a wypowiedziane słowo może wywoływać wrażenie smaku.
Takie odczucia pojawiają się bez udziału woli. Osoba z synestezją nie wybiera, że litera "A" jest czerwona, a liczba "5" zielona. Te skojarzenia po prostu towarzyszą jej od lat i zwykle nie zmieniają się przez całe życie. Jej mózg odbiera je właśnie w taki sposób za każdym razem.
O tym, że podczas słuchania muzyki widzą kolory, mówiły między innymi Billie Eilish i Lady Gaga. Dla osób z synestezją podobne doświadczenia nie są jednak niczym niezwykłym. To element codziennego funkcjonowania.
To rzadkie zjawisko, ale nie jest chorobą
Jak podaje portal Science Alert, synestezja występuje u około 1–4 proc. populacji. Może wydawać się czymś niezwykłym, ale nie oznacza problemów zdrowotnych. Osoby, które jej doświadczają, po prostu odbierają część bodźców inaczej niż większość ludzi.
Najczęściej spotykaną postacią jest synestezja grafem–kolor. Osoby, które jej doświadczają, widzą litery i cyfry w konkretnych barwach. Co ważne, przypisane kolory pozostają niezmienne – ta sama litera czy liczba zawsze wywołuje identyczne wrażenie.
To jednak tylko jedna z wielu odmian. Niektórzy podczas słuchania muzyki dostrzegają kolorowe linie, plamy lub poruszające się kształty. Z kolei w synestezji leksykalno-smakowej poszczególne słowa mają charakterystyczny smak.
Zobacz także
Skąd bierze się synestezja?
Skąd dokładnie bierze się synestezja? Tego nauka nadal nie wyjaśniła. Wiadomo jednak, że zjawisko często pojawia się rodzinnie, co sugeruje udział czynników genetycznych. Częściej opisują je kobiety. Naukowcy rozważają kilka wyjaśnień. Jedna z hipotez zakłada, że u synestetyków występuje więcej połączeń między obszarami mózgu związanymi z różnymi zmysłami. Według innej nie chodzi o dodatkowe połączenia, ale o ich większą aktywność.
Ludzkie zmysły od dawna tworzą między sobą podobne powiązania. Jasne kolory częściej łączymy z wysokimi dźwiękami, a ciemne odcienie z niskimi tonami. U osób z synestezją takie reakcje są jednak znacznie wyraźniejsze. Nie są luźnym skojarzeniem, lecz częścią tego, jak odbierają świat. Zjawisko częściej obserwuje się u artystów i osób pracujących w kreatywnych zawodach. Sama synestezja nie sprawia jednak, że ktoś staje się bardziej utalentowany. Dla synestetyków to codzienność – odbierają świat w ten sposób od najmłodszych lat i zwykle nawet nie zastanawiają się nad tym mechanizmem.
Synestezja nadal skrywa wiele tajemnic. Naukowcy badają ją, bo pozwala zajrzeć głębiej w sposób działania mózgu i zrozumieć, dlaczego ta sama rzeczywistość może być odbierana przez ludzi na zupełnie różne sposoby.
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!