Paracetamol czy ibuprofen? Większość wybiera "na oko", a to może słono kosztować

Nie każdy lek przeciwbólowy działa w ten sam sposób. Dobrze widać to na przykładzie paracetamolu i ibuprofenu. Ten pierwszy jest zazwyczaj lepiej tolerowany przez żołądek. Z kolei ibuprofen oprócz łagodzenia bólu ogranicza także stan zapalny. Różnice dotyczą również bezpieczeństwa stosowania. Oba preparaty mogą zaszkodzić, jeśli zostaną źle dobrane lub przyjęte mimo przeciwwskazań.

Który preparat wybrać przy konkretnym rodzaju bólu? Czy któryś może zaszkodzić? Warto też wiedzieć, czy przy silnym bólu można bezpiecznie przyjmować oba preparaty jednocześnie.

Ibuprofen jest lekiem przeciwbólowym, który dodatkowo obniża gorączkę i ogranicza stan zapalny. Sprawdza się m.in. przy bólach pourazowych, mięśniowych i zębów. Pomaga również na bolesne miesiączki, dlatego często pojawia się w poradach, jak łagodzić ból brzucha podczas okresu. Paracetamol działa inaczej. Nie zmniejsza stanu zapalnego, ale pomaga uśmierzyć ból i obniżyć temperaturę. Działa głównie na układ nerwowy. Często stosuje się go przy bólu głowy, gardła i gorączce. Jest również jedną z możliwości dla osób, którym nie zaleca się ibuprofenu.

A który preparat lepiej obniża gorączkę? Badania wskazują, że oba skutecznie zmniejszają temperaturę u dorosłych. Nie ma więc jednego leku lepszego w każdej sytuacji. Decyzję powinny przesądzać przeciwwskazania, choroby współistniejące i inne przyjmowane preparaty.

Skuteczność to niejedyne kryterium wyboru leku przeciwbólowego. Ibuprofen może bowiem uszkadzać naturalną barierę ochronną żołądka. Blokuje COX-1, czyli enzym zaangażowany m.in. w ochronę przewodu pokarmowego. Im większa dawka i dłuższe leczenie, tym większe ryzyko wrzodów oraz krwawień. Lek może też powodować zgagę, nudności, ból brzucha, biegunkę lub zaparcia. Jedzenie przed przyjęciem tabletki nie zabezpiecza przed tymi powikłaniami.

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z chorobami nerek. Ibuprofen może dodatkowo pogorszyć ich funkcjonowanie, a choroby nerek często nie dają żadnych objawów. Ryzyko jest większe u seniorów, osób odwodnionych i przyjmujących niektóre leki na nadciśnienie. Duże dawki stosowane przez dłuższy czas obciążają również układ krążenia.

Paracetamol jest obecny w wielu lekach. Łatwo przyjąć go więcej, niż się planowało. Można go znaleźć w środkach przeciwbólowych, ale także w tych na grypę, przeziębienie i gorączkę. Dlatego warto dokładnie przeczytać skład branych leków. Łączenie kilku zawierających tę samą substancję może doprowadzić do przedawkowania. To niebezpieczne przede wszystkim dla wątroby.

Zbyt duża ilość paracetamolu może spowodować jej ciężkie uszkodzenie. Fakt, że lek zwykle nie wywołuje podrażnienia żołądka, nie powinien więc usypiać czujności. Osoby pijące alkohol powinny zasięgnąć opinii lekarza. Podobnie te stosujące duże dawki od dłuższego czasu. Taka terapia wymaga ostrożności i odpowiedniej kontroli. Według części badań regularne przyjmowanie leku może nieznacznie podnosić ciśnienie krwi. Warto o tym pamiętać, zwłaszcza że nowe normy dla ciśnienia tętniczego są dziś bardziej rygorystyczne.

Przeciwwskazania dotyczą również ibuprofenu. Nie jest on zalecany między innymi osobom z chorobą wrzodową, niewydolnością serca i problemami z nerkami. Ostrożność muszą zachować także pacjenci z nieswoistymi zapaleniami jelit oraz osoby przyjmujące leki rozrzedzające krew. Po zawale lub udarze decyzję o zastosowaniu ibuprofenu powinien podjąć lekarz. Niektóre choroby i przyjmowane leki mogą bowiem sprawić, że popularny środek przeciwbólowy nie będzie bezpieczny.

Przyszłe mamy powinny szczególnie uważać na leki przeciwbólowe. Niektóre z nich mogą wpływać na rozwój płodu. Tak jest w przypadku ibuprofenu, którego nie zaleca się od 20. tygodnia ciąży. Po 30. tygodniu nie wolno już go przyjmować. Przy bólu lub gorączce częściej wybierany jest paracetamol. Także z nim nie należy jednak przesadzać, a pytanie, czy paracetamol w ciąży jest bezpieczny, najlepiej omówić z lekarzem. Najlepiej przyjąć najmniejszą dawkę, która przynosi ulgę, i odstawić lek, gdy przestanie być potrzebny.

Oba preparaty można czasem przyjmować jednocześnie. Obie substancje mają inny mechanizm działania. Dzięki temu mogą wzajemnie się uzupełniać. Takie rozwiązanie wykorzystuje się między innymi po zabiegach. Nie jest jednak odpowiednie dla wszystkich. Przed połączeniem obu preparatów trzeba sprawdzić przeciwwskazania. Znaczenie mają też inne przyjmowane leki i ich dawki. Jeśli konieczne jest regularne stosowanie obu substancji, sposób dawkowania najlepiej ustalić z lekarzem lub farmaceutą.

Paracetamol i ibuprofen mają różne limity dobowe. Nie przekraczaj dawek podanych w ulotce. W przypadku paracetamolu u dorosłych często jest to 4000 mg. Bez porady lekarza lepiej nie przekraczać 3000 mg. Przy chorobach wątroby czy niskiej masie ciała dawka powinna być jeszcze mniejsza. Ibuprofenu kupionego bez recepty nie należy natomiast przyjmować w ilości większej niż 1200 mg na dobę.

Trzeba również zachować zalecane przerwy między dawkami. Przed zażyciem kolejnej tabletki sprawdź skład innych leków. Paracetamol bywa dodawany do preparatów na grypę i przeziębienie. Nieświadome połączenie kilku takich produktów grozi przedawkowaniem. Z kolei ibuprofenu nie powinno się stosować razem z innymi NLPZ bez wskazania lekarza.

W czasie leczenia unikaj alkoholu. Z paracetamolem zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby. Z ibuprofenem może prowadzić do podrażnienia żołądka, wrzodów i krwawień. Polacy sięgają po leki przeciwbólowe coraz chętniej, ale samo działanie przeciwbólowe nie oznacza, że problem zdrowotny ustąpił. Trzeba poszukać jego przyczyny.