starsza kobieta w kurtce obejmująca się ramionami na mrozie
Z wiekiem często szybciej marzniemy a naukowcy odkryli dlaczego Fot. Shutterstock

Starsze osoby często sięgają po dodatkowy sweter, nawet gdy inni domownicy nie narzekają na zimno. Nie musi to być kwestia przyzwyczajenia. Badacze z amerykańskiego ośrodka City of Hope znaleźli biologiczne wyjaśnienie tego zjawiska. W centrum ich zainteresowania znalazła się tkanka tłuszczowa.

REKLAMA

Organizm potrafi sam wytwarzać ciepło, korzystając ze specjalnej tkanki tłuszczowej. Jej aktywność nie pozostaje jednak taka sama przez całe życie. Nowe badanie opublikowane w "Nature" pokazuje, co dzieje się z tym mechanizmem wraz z wiekiem i jak złożona jest kontrola temperatury ciała.

Dlaczego osoby starsze częściej odczuwają zimno? Naukowcy wskazują na tłuszcz

Biała tkanka tłuszczowa przechowuje energię na później. Jej termogenna odmiana potrafi natomiast zamieniać energię ze składników odżywczych w ciepło. Dzięki temu uczestniczy w utrzymywaniu temperatury ciała podczas zimna. W tym procesie kluczowe jest białko UCP1, zlokalizowane w mitochondriach komórek tłuszczowych.

Nie każda komórka tłuszczu termogennego jest równie wydajna. Różnice dotyczą m.in. zawartości UCP1, czyli białka związanego z produkcją ciepła. Zaobserwowano je w eksperymentach na myszach oraz w próbkach ludzkiej tkanki tłuszczowej. Większość danych pochodzi jednak z badań na zwierzętach. Z czasem aktywność tłuszczu termogennego słabnie. Organizm wolniej reaguje więc na wychłodzenie i trudniej zwiększa produkcję ciepła.

Układ nerwowy i odpornościowy pomagają utrzymać ciepło. Z wiekiem reakcja słabnie

Gdy temperatura spada, sygnały z układu nerwowego i odpornościowego pobudzają komórki tłuszczowe do intensywniejszej pracy. Gdy ciepła jest już wystarczająco dużo, ich aktywność maleje. Dzięki temu organizm może dostosowywać produkcję ciepła do warunków otoczenia. Badacze sprawdzili, jak ten mechanizm działa u starszych zwierząt. Okazało się, że wraz z wiekiem regulacja staje się mniej sprawna. Tłuszcz termogenny nadal potrafił zwiększyć produkcję ciepła, ale reagował wolniej. Starsze myszy miały przez to większe trudności z utrzymaniem temperatury ciała podczas ekspozycji na zimno.

Naukowcom udało się częściowo odwrócić ten efekt. Zablokowali jeden z elementów szlaku biologicznego, który hamuje aktywność komórek tłuszczowych. Wykorzystali do tego mifepriston – lek oddziałujący na receptory glikokortykosteroidowe. Po jego zastosowaniu starsze myszy wytwarzały więcej ciepła i zużywały więcej energii. Osłabienie aktywności tłuszczu termogennego nie musi być nieodwracalne. Nie oznacza to jednak, że mifepriston można stosować na marznięcie u seniorów. Badanie nie obejmowało ludzi, a lek wpływa na wiele procesów w organizmie. To wciąż wczesny etap badań.

Starzenie się tkanki tłuszczowej ma znaczenie nie tylko dla odczuwania zimna

Badacze z City of Hope, kierowani przez Qiong "Annabel" Wang, widzą w tym odkryciu także potencjał metaboliczny. Tłuszcz termogenny pobiera z organizmu glukozę i kwasy tłuszczowe, pomagając regulować bilans energetyczny. Jego aktywność może więc mieć znaczenie również w kontekście nadwagi i otyłości oraz cukrzycy typu 2. Czy można ją wykorzystać terapeutycznie? To wymaga jeszcze sprawdzenia.

Marznięcie nie musi jednak wynikać wyłącznie ze zmian w tkance tłuszczowej. Z wiekiem ubywa mięśni, które również produkują ciepło. Znaczenie mają też krążenie, cieńsza skóra i wolniejszy metabolizm. Jeśli nietolerancja zimna pojawia się nagle, nasila się lub towarzyszą jej inne objawy, nie warto zrzucać wszystkiego na wiek. Podobne dolegliwości mogą występować przy niedoczynności tarczycy, niedokrwistości czy niedoborach żywieniowych.

Badanie pokazuje, jak złożone procesy komórkowe wpływają na odczuwanie zimna. Ich poznanie może pomóc lepiej zrozumieć starzenie i związane z nim zmiany metaboliczne.