To, co ląduje na talerzu w wieku nastoletnim, może wpływać nie tylko na sylwetkę czy zdrowie metaboliczne. Coraz więcej badań wskazuje, że skutki złej diety mogą sięgać znacznie głębiej – aż do mechanizmów odpowiedzialnych za podejmowanie decyzji.
Zdaniem naukowców skutki złej diety z okresu dojrzewania mogą utrzymywać się znacznie dłużej, niż wcześniej przypuszczano. Nawet po zmianie nawyków na zdrowsze. Dotychczas debata wokół wysoko przetworzonej żywności skupiała się przede wszystkim na chorobach serca, cukrzycy i problemach z wagą. Teraz badacze kierują uwagę na mózg. A dokładniej na to, jak dieta może wpływać na jego rozwój i późniejsze funkcjonowanie.
Nastolatki są szczególnie podatne
Zdaniem naukowców z Instytutu Rowetta i Uniwersytetu w Sussex dojrzewanie to moment, który może mocno kształtować późniejsze relacje z jedzeniem. Mózg przechodzi wtedy dynamiczne zmiany, a problem nadwagi wśród nastolatków stale narasta.
Badacze przyjrzeli się więc temu, czy dieta z okresu dojrzewania zostawia ślad nie tylko w ciele, ale również w sposobie podejmowania decyzji. Wyniki opublikowano w „Neuropsychopharmacology”. Samo badanie zaś zostało przeprowadzono na myszach.
Nawyk silniejszy niż potrzeba
W eksperymencie część myszy w okresie dojrzewania otrzymywała dietę wysokotłuszczową. Po osiągnięciu dorosłości zwierzęta wróciły do standardowego, zdrowszego żywienia. Później nauczono je prostego zadania prowadzącego do zdobycia pożywienia. Później naukowcy przyglądali się zachowaniu zwierząt w sytuacjach, gdy dostęp do jedzenia się zmieniał albo sam pokarm tracił na atrakcyjności. Wynik?
Myszy mające wcześniej kontakt z tłustą dietą częściej trzymały się utrwalonych zachowań. Nawet wtedy, gdy zdobywanie jedzenia przestawało mieć większy sens. Badacze opisują to jako zachowanie nawykowe. Może to świadczyć o osłabionej elastyczności poznawczej. Innymi słowy mózg gorzej dostosowuje decyzje do nowych okoliczności.
Autorzy badania zwracają uwagę także na różnice między płciami. Dr Fabien Naneix podkreślił, że skutki złej diety nie przebiegały identycznie u samców i samic. U samców częściej obserwowano dalsze wykonywanie zadania nawet wtedy, gdy pożywienie przestawało być atrakcyjne. Samice reagowały inaczej. Co ciekawe, problemy poznawcze pojawiały się u nich niezależnie od wzrostu masy ciała. To sugeruje, że wpływ diety może być bardziej skomplikowany niż samo tycie.
Zobacz także
Dlaczego te wyniki są ważne?
Zdaniem badaczy wyniki pomagają lepiej zrozumieć, dlaczego trwała zmiana nawyków żywieniowych bywa tak trudna. I dlaczego wiele osób po odchudzaniu wraca do dawnych schematów. Zmiana nawyków może być trudniejsza, jeśli mózg wcześniej utrwali określone reakcje związane z jedzeniem. Na ten aspekt zwróciła uwagę dr Kate Peters. Jak podkreśliła, badanie pokazuje, że dieta z okresu dojrzewania może wpływać na proces podejmowania decyzji jeszcze wiele lat później. Badacze planują teraz dokładniej przeanalizować mechanizmy stojące za tym zjawiskiem.
Wiele osób nadal uważa, że otyłość to przede wszystkim kwestia wyborów i silnej woli. Problem jest bardziej złożony. Zdaniem dr. Riaz Bhunnoo częste sięganie po kaloryczne, wysoko przetworzone produkty może wpływać na mechanizm nagrody w mózgu. To właśnie on odpowiada między innymi za motywację i utrwalanie zachowań związanych z jedzeniem.
Eksperci nieprzypadkowo zwracają uwagę na znaczenie zdrowej diety od najmłodszych lat. Niektóre schematy mogą zostawać z nami znacznie dłużej niż zakładamy.
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!