Mózg starzeje się z wiekiem. Jest jednak jedna zdolność, która długo mu się opiera

Co może chronić mózg przed spadkiem sprawności wraz z wiekiem? Tego właśnie szukali naukowcy z MIT i Uniwersytetu Bostońskiego. Ich odkrycie jest zaskakujące – starsze osoby przetwarzają język w sposób bardzo podobny do młodszych.

Starzenie się mózgu wiąże się ze zmianami w funkcjonowaniu wielu jego obszarów. Dotyczą one także tzw. sieci wielokrotnego zapotrzebowania. To właśnie ona pomaga nam skupić uwagę, korzystać z pamięci roboczej, podejmować decyzje i rozwiązywać problemy.

Mózgi młodszych i starszych uczestników nie pracowały w taki sam sposób. Naukowcy porównali osoby w wieku 17–39 oraz 41–80 lat i sprawdzili ich aktywność podczas zadań związanych z pamięcią przestrzenną. U starszej grupy badana sieć była mniej aktywna, a jej działanie – słabiej zsynchronizowane. Z językiem było zupełnie inaczej…

Uczestnicy badania słuchali opowiadań, a następnie czytali zdania. W tym czasie naukowcy obserwowali, jak pracuje sieć językowa w ich mózgach. To właśnie ona odpowiada za rozumienie mowy i przetwarzanie tekstu.

Sam wiek nie przesądzał o tym, jak mózg radził sobie z językiem. U młodszych i starszych osób aktywowały się podobne obszary, a intensywność pracy mózgu była zbliżona. Dotyczyło to również sytuacji, które wymagały większego wysiłku. Gdy uczestnicy trafiali na nieznane słowo albo nietypową konstrukcję gramatyczną, ich mózgi reagowały w podobny sposób.

– Nie ma fundamentalnych różnic w sposobie, w jaki młodsi i starsi ludzie przetwarzają język – w wywiadzie dla Medical Xpress wyjaśnia Evelina Fedorenko z MIT, współautorka badania opublikowanego w "Nature Communications".

Co ważne, u starszych uczestników nie zaobserwowano także pogorszenia synchronizacji sieci językowej. Nie stała się ona również bardziej "wymieszana" z innymi sieciami mózgowymi.

Ten wynik pasuje do tego, co wiadomo o zmianach zachodzących w mózgu wraz z wiekiem. Umiejętności językowe zwykle nie tracą na sile tak szybko jak niektóre inne funkcje poznawcze. W części przypadków z wiekiem mogą nawet ulegać poprawie.

Nie bez znaczenia może być to, czego doświadczamy przez całe życie. Zasób słownictwa nie jest przecież czymś, co raz zdobywamy, a później już tylko tracimy. Kolejne lektury, rozmowy i nowe doświadczenia dostarczają nam następnych słów i pojęć. Podobny mechanizm widać już na starcie – badacze od lat sprawdzają, jak czytanie wpływa na mózg dziecka. Dlatego z wiekiem możemy mieć ich w pamięci coraz więcej.

W mózgu nie wszystkie obszary starzeją się w ten sam sposób. Sieć językowa przez lata rozwija się, gromadząc i wykorzystując zdobytą wiedzę. Inaczej działa sieć wielokrotnego zapotrzebowania. Jest bardziej uniwersalna i pomaga radzić sobie z nowymi zadaniami. To właśnie jej elastyczność może jednak sprawiać, że silniej odczuwa skutki starzenia.

Oczywiście także język może ucierpieć wraz z wiekiem. Problemy z mową i komunikacją pojawiają się m.in. u osób z demencją oraz po udarze. Nie jest jednak tak, że starzenie całego mózgu przebiega według jednego schematu. Niektóre zdolności słabną szybciej, inne pozostają sprawne znacznie dłużej. Język jest jednym z najlepszych przykładów tej różnicy.