Pocenie się to naturalny sposób chłodzenia organizmu. Niektórzy jednak pocą się tak intensywnie, że mokre ubrania, wilgotne dłonie czy nieprzyjemny zapach utrudniają im codzienne funkcjonowanie. Kiedy jest to cecha organizmu, a kiedy może wskazywać na problem zdrowotny?
Upał i wysiłek fizyczny to niejedyne sytuacje, w których zaczynamy się pocić. Wpływ mają również stres, hormony, niektóre choroby, dieta, a także przyjmowane leki.
Dlaczego jedni pocą się bardziej niż inni? Znaczenie mają geny i hormony
Pocenie się pełni przede wszystkim funkcję ochronną. Gdy temperatura ciała rośnie, pot pomaga organizmowi się ochłodzić. Jak wyjaśnia dr Rachel Reynolds, pełniąca obowiązki kierownika oddziału dermatologii w Beth Israel Deaconess Medical Center, jest to naturalny mechanizm regulacji temperatury. Za produkcję potu odpowiadają głównie gruczoły ekrynowe i apokrynowe. Ich aktywność zależy m.in. od temperatury, wysiłku oraz sygnałów układu nerwowego. Nie istnieje jedna norma określająca, ile potu powinien wydzielać każdy człowiek.
Na intensywność pocenia wpływają m.in. geny, budowa ciała, kondycja fizyczna, stres, dieta, alkohol i gospodarka hormonalna. Osoby wytrenowane mogą zaczynać pocić się wcześniej podczas wysiłku, ponieważ ich organizm sprawniej reguluje temperaturę. Z kolei napięcie nerwowe często powoduje pocenie dłoni, stóp czy pach. Różnice dotyczą także kobiet i mężczyzn. Według dr Reynolds mężczyźni mogą pocić się ponad dwa razy intensywniej niż kobiety. To jednak tylko ogólna zależność, bo dużo zależy od indywidualnych cech organizmu.
Nadmierne pocenie się może mieć różne przyczyny. Kiedy mowa o nadpotliwości?
Nie zawsze pocenie oznacza, że organizm próbuje się schłodzić. Jeśli występuje także bez wysiłku czy wysokiej temperatury, może wskazywać na hiperhydrozę. Nadpotliwość najczęściej obejmuje dłonie, stopy, pachy, twarz albo skórę głowy. Problem nie dotyczy wyłącznie dorosłych – nadpotliwość u dziecka bywa zauważana już przez rodziców przedszkolaków. Mokre ubrania mimo umiarkowanej temperatury, wilgotne dłonie czy pot, który przeszkadza w pracy i codziennych kontaktach, mogą wskazywać na problem.
Jednak za nadmiernym poceniem nie zawsze stoi sama nadpotliwość. Czasem jest ono objawem innego problemu zdrowotnego. Wśród możliwych przyczyn wymienia się m.in. otyłość, cukrzycę, nadczynność tarczycy, bezdech senny, infekcje i zaburzenia lękowe. Nie oznacza to oczywiście, że intensywne pocenie automatycznie świadczy o którejś z tych chorób. Objaw trzeba oceniać w kontekście innych dolegliwości oraz momentu, w którym się pojawił.
Winne nadmiernego pocenia bywają też leki. Takie działanie mogą mieć m.in. niektóre antydepresanty, opioidy, blokery kanału wapniowego oraz wybrane terapie antyandrogenowe. Jeśli pocenie nasiliło się po włączeniu nowego preparatu, warto zgłosić to lekarzowi. Nie należy jednak przerywać leczenia bez konsultacji.
Zobacz także
Nocne poty i nagła zmiana objawów. Kiedy warto iść do lekarza?
Jeśli pocisz się mocno, ale od dawna i bez innych niepokojących objawów, nie musi to oznaczać choroby. Konsultacji wymaga przede wszystkim nagła zmiana, nocne pocenie, brak wyraźnego powodu albo problem, który utrudnia codzienne funkcjonowanie.
Szczególną uwagę warto zwrócić na nocne poty. Jeśli nie wynikają z wysokiej temperatury w sypialni, a mimo to regularnie budzimy się zlani potem, warto potraktować je jako sygnał ostrzegawczy. Zwłaszcza gdy piżama i pościel są całkowicie mokre. Przyczyn nocnych potów jest wiele. Czasem winne są alkohol, leki albo zbyt ciepła sypialnia. Innym razem stoją za nimi infekcje, zaburzenia hormonalne czy choroby, w tym niektóre nowotwory krwi, takie jak chłoniaki. Ten nowotwór atakuje układ chłonny i długo daje niespecyficzne objawy. Same nocne poty nie oznaczają jednak nowotworu.
Większego znaczenia nabiera połączenie nocnych potów z niewyjaśnioną utratą masy ciała, gorączką, bólem w klatce piersiowej lub dusznością. Takie objawy wymagają konsultacji lekarskiej. Warto również zwrócić uwagę na zmianę dotychczasowego sposobu pocenia się. Jeśli ktoś przez lata pocił się umiarkowanie, a nagle zaczyna intensywnie pocić się bez oczywistego powodu, powinien omówić tę zmianę ze specjalistą.
Na szczęście nadpotliwość można leczyć. W zależności od przyczyny i nasilenia problemu lekarz może zalecić m.in. silniejsze antyperspiranty, leki miejscowe lub doustne, wybrane zabiegi oraz zastrzyki z toksyny botulinowej. Dobór metody zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta.
Pot jest potrzebny i jego obecność sama w sobie nie oznacza choroby. Nie warto jednak ignorować nagłej zmiany wzorca pocenia ani objawów, które wyraźnie utrudniają życie. Szczególnie istotne są regularne nocne poty oraz ich połączenie z innymi niepokojącymi symptomami.
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!