Na co chorował Patrick Stewart? Dwie choroby wpływały na pracę jego mózgu

Choć Patrick Stewart przez lata pozostawał w centrum zainteresowania mediów, o swoich chorobach nie mówił publicznie. Fani nie wiedzieli więc, z jakimi trudnościami mierzył się aktor. Informacje na ten temat przekazano dopiero po jego odejściu.

Patrick Stewart zmarł 28 października 2026 roku w swoim domu w Los Angeles. Miał 86 lat. Informację o jego śmierci przekazano następnego dnia. Rodzina poinformowała, że w ostatnim okresie życia zmagał się z chorobą Alzheimera i otępieniem z ciałami Lewy'ego. Bliscy opisali jego chorobę jako krótką, ale trudną drogę.

Dla wielu widzów Patrick Stewart na zawsze pozostanie kapitanem Jean-Lukiem Picardem ze "Star Treka: Następnego pokolenia". Inni kojarzą go przede wszystkim z rolą profesora Charlesa Xaviera w serii "X-Men". Te dwie kreacje przyniosły mu ogromną popularność. Stewart przez lata rozwijał jednak także karierę teatralną. Na scenie chętnie wcielał się w bohaterów klasycznych dramatów, szczególnie tych autorstwa Williama Szekspira.

Jedną z chorób, o których poinformowała rodzina Patricka Stewarta, jest choroba Alzheimera. To najczęstsza przyczyna otępienia. Samo otępienie nie jest jedną konkretną chorobą. To określenie grupy objawów, które wpływają na pamięć, myślenie, komunikację i zdolność do samodzielnego życia. Choroba Alzheimera rozwija się stopniowo.

W mózgu zaczynają gromadzić się nieprawidłowe białka. Jednym z nich jest beta-amyloid. Tworzy on złogi, które odkładają się między komórkami nerwowymi. Drugie ważne białko to tau. Jego nieprawidłowe skupiska powstają wewnątrz neuronów. Zmiany te zaburzają pracę komórek i utrudniają im przekazywanie informacji. Z czasem coraz więcej neuronów ulega uszkodzeniu i obumiera.

Pierwsze sygnały choroby często dotyczą pamięci. Chory może nie pamiętać niedawnej rozmowy albo zapominać, gdzie odłożył codzienne przedmioty. Zdarza się, że kilka razy zadaje to samo pytanie. Może mieć trudności ze znalezieniem właściwego słowa lub imienia. Na początku takie sytuacje bywają sporadyczne. Z czasem występują częściej i zaczynają utrudniać normalne życie. W miarę postępu choroby pojawiają się kolejne problemy.

Osoba chora może gubić się w dobrze znanym miejscu. Trudniej przychodzi jej planowanie, liczenie pieniędzy czy podejmowanie decyzji. Może mieć kłopot z przygotowaniem posiłku, zrobieniem zakupów lub załatwieniem prostych spraw. W zaawansowanym stadium często potrzebuje pomocy przy ubieraniu się, jedzeniu i higienie. Niektóre osoby tracą również zdolność rozpoznawania bliskich.

Drugą chorobą, z którą zmagał się Patrick Stewart, jest otępienie z ciałami Lewy'ego, na którą cierpiał także Robin Williams. To schorzenie związane z odkładaniem się w mózgu nieprawidłowych skupisk białka alfa-synukleiny. Nazywa się je ciałami Lewy'ego. Zaburzają pracę neuronów, szczególnie tych odpowiedzialnych za uwagę, myślenie, zachowanie i ruch. Jednym z typowych objawów są duże wahania sprawności umysłowej.

Rano chory może swobodnie rozmawiać i dobrze orientować się w otoczeniu. Kilka godzin później jest senny, zdezorientowany i ma problem z koncentracją. Takie zmiany mogą występować nawet w ciągu jednego dnia. Często pojawiają się również omamy wzrokowe. Pacjent widzi osoby lub zwierzęta, których nie ma w pobliżu. Może być przekonany, że ktoś stoi w pokoju lub przechodzi przez korytarz.

Choroba może też zaburzać sen. W fazie REM chory bywa bardzo ruchliwy. Mówi, krzyczy, macha rękami, a czasem wykonuje gwałtowne ruchy, jakby odgrywał swój sen. Takie zachowania mogą wystąpić jeszcze przed rozpoznaniem choroby. Z czasem mogą pojawić się także problemy z poruszaniem się. Chory chodzi wolniej, ma sztywne mięśnie, drżą mu ręce i trudniej mu utrzymać równowagę. Codzienne czynności stają się coraz większym wyzwaniem. Objawy nie u każdego wyglądają tak samo. Ich rodzaj i nasilenie mogą się zmieniać.

Obie choroby mogą występować jednocześnie. U niektórych osób w mózgu rozwijają się zmiany typowe zarówno dla Alzheimera, jak i otępienia z ciałami Lewy'ego. Taki stan nazywa się otępieniem mieszanym. Diagnoza bywa trudna, ponieważ objawy obu schorzeń często się nakładają. Chory może mieć luki w pamięci, problemy z orientacją i omamy. Mogą pojawić się także wahania koncentracji i trudności z poruszaniem się. Lekarz musi uwzględnić wszystkie objawy, by postawić właściwą diagnozę i dobrać leczenie.

Współwystępowanie obu chorób utrudnia codzienne życie pacjenta i jego bliskich. Zwykłe czynności stają się coraz trudniejsze. Chory może potrzebować pomocy przy poruszaniu się, przygotowywaniu posiłków i higienie. W Polsce z myślą o seniorach potrzebujących takiej pomocy rząd wprowadza bon senioralny. Sprawność chorego może zmieniać się z dnia na dzień. Opiekunowie muszą więc obserwować jego stan i zadbać o bezpieczeństwo w domu.

Obecnie nie ma sposobu, by całkowicie wyleczyć te choroby i cofnąć zmiany w mózgu. Można jednak łagodzić objawy, poprawiać codzienne funkcjonowanie pacjentów i pomagać im jak najdłużej zachować samodzielność. Osobom z chorobą Alzheimera podaje się leki wspierające przekazywanie sygnałów między neuronami. U części pacjentów we wczesnym stadium można zastosować także terapie skierowane przeciwko beta-amyloidowi – w Europie pojawił się już lek na wczesne objawy choroby Alzheimera. Nie są one jednak przeznaczone dla wszystkich. O ich zastosowaniu decyduje lekarz po dokładnej ocenie stanu zdrowia.

Sama farmakoterapia to nie wszystko. Chorym pomaga spokojny, przewidywalny plan dnia. Ważne są spacery, proste ćwiczenia umysłowe i regularne spotkania z bliskimi. Aktywność trzeba dopasować do możliwości pacjenta. Warto również dostosować mieszkanie do potrzeb chorego. Przy otępieniu z ciałami Lewy'ego lekarze koncentrują się na konkretnych dolegliwościach. Mogą zalecić preparaty poprawiające funkcje poznawcze, a także leki na problemy ze snem lub objawy ruchowe. Dobór terapii nie jest prosty. Pacjenci mogą różnie reagować na ten sam lek. Z tego powodu każdy powinien być dobierany przez lekarza znającego historię choroby.

Choroby otępienne mogą dotknąć każdego. Niezależnie od aktywności zawodowej czy sprawności intelektualnej. Ich skutki odczuwa cała rodzina – rodziny chorych na Alzheimera opowiadają o codziennych problemach, z którymi muszą mierzyć się latami. Wraz z postępem choroby pacjent coraz częściej wymaga pomocy. Obecna medycyna nie potrafi zatrzymać zmian w mózgu. Szybkie rozpoznanie choroby ma jednak duże znaczenie. Pozwala wcześniej wdrożyć leczenie i lepiej przygotować się na kolejne trudności. Leki, codzienna opieka i zaangażowanie rodziny mogą pomóc choremu dłużej zachować samodzielność.