Człowiek reguluje biały termostat grzejnika
Suche powietrze w sezonie grzewczym podrażnia błony śluzowe i wywołuje objawy podobne do infekcji Fot. Shutterstock.

Drapanie w gardle, suchy kaszel i uczucie zatkanego nosa – takie dolegliwości często pojawiają się wraz z początkiem sezonu grzewczego. Nie zawsze oznaczają infekcję. Przyczyną może być zbyt suche powietrze, które podrażnia błony śluzowe i osłabia ich funkcję ochronną. Jak ograniczyć ten problem?

REKLAMA

Wraz ze spadkiem temperatury coraz częściej zamykamy okna i podkręcamy kaloryfery. W mieszkaniu robi się przyjemnie ciepło, ale zmieniają się również warunki, w których oddychamy. Szczególnie odczuwają to osoby spędzające większość dnia w ogrzewanych pomieszczeniach.

Kaloryfery ruszyły, a gardło zaczyna drapać. Skąd ten problem?

Samo ogrzewanie nie szkodzi drogom oddechowym. Może jednak obniżać wilgotność względną powietrza. Ciepłe powietrze jest w stanie pomieścić więcej pary wodnej niż chłodne. Bez dodatkowego źródła wilgoci jej względny poziom spada.

Suche powietrze utrudnia prawidłowe funkcjonowanie błon śluzowych nosa i gardła. Gdy tracą wilgoć, słabiej spełniają swoją funkcję ochronną. Śluz, który wiąże zanieczyszczenia i drobnoustroje, oraz drobne rzęski odpowiedzialne za ich usuwanie nie działają wtedy tak skutecznie. Kiedy śluzówki są przesuszone, mechanizm ten może działać mniej sprawnie. Pojawia się drapanie, pieczenie nosa, chrypka albo suchy kaszel. Objawy te łatwo pomylić z przeziębieniem, ale same nie świadczą o infekcji.

Wilgotność ma znaczenie także dla drobnoustrojów unoszących się w powietrzu, dlatego bywa wymieniana wśród sposobów na ochronę przed wirusami. Badania laboratoryjne pokazują, że może wpływać na przeżywalność i zakaźność niektórych wirusów. Nie jest jednak jedynym czynnikiem ryzyka. Liczą się również wentylacja, odległość od innych osób i czas spędzony w pomieszczeniu.

Jaka wilgotność powinna panować w mieszkaniu?

Za komfortowy poziom wilgotności względnej w domu najczęściej uznaje się 40–60 proc. W sezonie grzewczym warto kontrolować, czy powietrze mieści się w tym przedziale. Nie należy jednak dążyć do jak najwyższych wartości. Nadmiar wilgoci również może szkodzić.

Najprościej sprawdzić warunki za pomocą higrometru. To niewielkie urządzenie, które mierzy wilgotność; wiele modeli pokazuje również temperaturę. Warto mierzyć wilgotność o różnych porach, bo zmienia się ona pod wpływem ogrzewania, wietrzenia czy gotowania. Z nawilżaniem nie można jednak przesadzić. Wilgotność utrzymująca się powyżej 60 proc. sprzyja rozwojowi pleśni i roztoczy. Może to nasilać dolegliwości alergików, takie jak katar alergiczny, a także osób z chorobami układu oddechowego.

Jak poradzić sobie z suchym powietrzem? Kilka prostych sposobów

Jeśli pomiary wskazują na zbyt niską wilgotność, można sięgnąć po nawilżacz powietrza. Urządzenie stopniowo zwiększa ilość wilgoci w pomieszczeniu. Wymaga jednak regularnego czyszczenia i wymiany wody zgodnie z instrukcją. Zaniedbany zbiornik może stać się źródłem zanieczyszczeń, które urządzenie rozpyla w powietrzu.

Ważne jest również wietrzenie. Zimą wystarczy na kilka minut szerzej otworzyć okno, zamiast trzymać je uchylone przez wiele godzin. Sprawna wentylacja usuwa zużyte powietrze i pomaga kontrolować wilgotność. Ulgę może przynieść także regularne picie wody. Woda wspiera prawidłowe nawodnienie, a ciepły napój może ukoić gardło. Warto ograniczyć kontakt z dymem tytoniowym, intensywnymi zapachami i innymi substancjami drażniącymi drogi oddechowe.

Jeśli kaszel nie mija mimo poprawy warunków w domu, nasila się albo towarzyszą mu gorączka, duszność czy ból w klatce piersiowej, nie należy przypisywać go wyłącznie ogrzewaniu. Takie objawy wymagają konsultacji lekarskiej.

Sezon grzewczy nie musi oznaczać miesięcy z drapiącym gardłem. Jeśli zastanawiasz się, jak zadbać o powietrze w domu zimą, warto zacząć od sprawdzenia wilgotności i wentylacji. Czasem to właśnie warunki w mieszkaniu, a nie kolejna infekcja, odpowiadają za poranny kaszel i podrażniony nos.