Jeszcze kilka lat temu błonnik był kojarzony głównie z trawieniem i dietą "na jelita". Dziś naukowcy patrzą na niego znacznie szerzej. Coraz częściej pojawiają się badania sugerujące, że sposób odżywiania może wpływać nie tylko na wagę czy poziom cukru we krwi, ale też na pamięć, koncentrację i tempo starzenia się mózgu.
W centrum zainteresowania znalazła się tzw. oś jelitowo-mózgowa. To rozbudowany system komunikacji między mikrobiomem jelitowym a układem nerwowym. I właśnie tutaj błonnik odgrywa wyjątkowo ważną rolę.
Jelita i mózg komunikują się częściej, niż mogłoby się wydawać
Jeszcze niedawno podobne wnioski budziły sporo sceptycyzmu. Dziś temat wraca regularnie w badaniach dotyczących mikrobiomu. Naukowcy analizują jego wpływ nie tylko na trawienie, ale też na sen, nastrój i funkcje poznawcze. Duże zainteresowanie budzą związki powstające podczas fermentacji błonnika takie jak:
To związki, które pomagają utrzymać prawidłową pracę organizmu.
Najwięcej emocji budzi dziś maślan. Badacze sprawdzają, czy może wspierać ochronę jelit i łagodzić procesy zapalne. Pojawiają się też hipotezy o jego pośrednim wpływie na pracę mózgu. Znaczenie ma jednak nie pojedynczy składnik, a cała dieta — szczególnie jej różnorodność i regularne dostarczanie błonnika.
Naukowcy coraz częściej łączą błonnik z pamięcią
Coraz więcej badań sugeruje, że błonnik może mieć znaczenie także dla starzejącego się mózgu. W pracy opublikowanej kilka lat temu w „Nutritional Neuroscience” osoby spożywające go najwięcej rzadziej zgłaszały przypadki demencji. Zbliżone wnioski pojawiły się również w analizach „The American Journal of Medicine”. Dieta bogata w warzywa, owoce i pełne ziarna była tam powiązana z lepszymi wynikami testów poznawczych. Interesująco wyglądały też wyniki badania z 2024 roku opublikowanego w „Nature Communications”. Uczestnicy przyjmujący prebiotyczny błonnik przez trzy miesiące osiągali lepsze wyniki w testach pamięci niż grupa placebo, a ich mikrobiom wyraźnie się zmieniał.
Wyników tych nie można uznać za potwierdzenie istnienia „uniwersalnej” ochrony przed chorobami neurodegeneracyjnymi. To raczej kolejny sygnał, że wpływ diety na mózg może być istotniejszy, niż jeszcze niedawno przypuszczano.
Zobacz także
Większość ludzi nadal je go zdecydowanie za mało
Świadomość zdrowego odżywiania rośnie, ale problem wciąż pozostaje aktualny. W części krajów przeciętny dorosły spożywa mniej niż połowę zalecanej dziennej dawki. Ta powinna wynosić około 25–30 gramów dziennie. Niestety dieta oparta na wysoko przetworzonej żywności często dostarcza go zdecydowanie mniej.
Nie chodzi jednak tylko o same jelita. Regularne spożywanie produktów pełnoziarnistych często wiąże się z lepszą kondycją metaboliczną. Mowa nie tylko o niższym BMI, ale też o mniejszym ryzyku cukrzycy typu 2, udaru czy chorób układu krążenia. Coraz częściej pojawia się również temat wpływu błonnika na długość życia.
Dietetycy uspokajają jednak, że nie chodzi o dietetyczną rewolucję. Powtarzają, że największy efekt przynoszą drobne, ale konsekwentnie wprowadzane zmiany:
Bo chociaż błonnik przez lata był traktowany trochę po macoszemu, to dziś zaczyna być uznawany za jeden z kluczowych składników codziennej diety. I być może właśnie dlatego zwykła miska owsianki albo kromka pełnoziarnistego chleba mają dla mózgu większe znaczenie, niż jeszcze niedawno mogło się wydawać.
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!