Śpiąca kobieta z opaską na oczach
Problemy ze snem mogą odbijać się na pracy mózgu, zwłaszcza osób z cukrzycą typu 2, chorobami serca i po udarze Fot. Unsplash

Problemy ze snem mogą odbijać się nie tylko na codziennym funkcjonowaniu, ale również na pracy mózgu. Zwrócili na to uwagę autorzy badania opublikowanego w "Journal of the American Heart Association". Analizowali oni zależność między jakością snu a sprawnością poznawczą u osób z cukrzycą typu 2, chorobami serca i po udarze.

REKLAMA

Kondycja mózgu jest ściśle związana ze zdrowiem całego organizmu. Choroby serca i naczyń krwionośnych, a także zaburzenia metaboliczne mogą zakłócać jego prawidłowe ukrwienie. To z kolei może odbijać się na sprawności umysłowej. Wśród czynników, którym badacze przyglądają się coraz uważniej, znajduje się również jakość snu.

Dobry sen a sprawność mózgu. Naukowcy przeanalizowali dane ponad 400 tys. osób

Do analizy włączono 408 977 dorosłych uczestników brytyjskiego projektu UK Biobank. Ponad 50 tys. z nich miało przynajmniej jedną chorobę kardiometaboliczną, taką jak cukrzyca typu 2, choroba serca czy przebyty udar. Badacze zestawili wyniki testów poznawczych z informacjami o śnie. Interesowała ich nie tylko liczba przesypianych godzin, ale również chronotyp, bezsenność, chrapanie i senność w ciągu dnia.

Osoby z chorobami kardiometabolicznymi, które lepiej sypiały, uzyskiwały wyższe wyniki w testach. Sprawniej radziły sobie m.in. z rozumowaniem werbalnym i liczbowym oraz przetwarzaniem informacji. Badacze przeanalizowali też rezonanse magnetyczne ponad 34 tys. osób. U uczestników lepiej śpiących zaobserwowano większą całkowitą objętość mózgu, zarówno istoty szarej, jak i białej.

Dr Alex Dimitriu, psychiatra niezwiązany z badaniem, omówił wyniki w Medical News Today. Trzeba jednak zachować ostrożność. Badanie miało charakter obserwacyjny, więc nie dowodzi, że lepszy sen bezpośrednio zwiększa objętość mózgu lub zapobiega problemom z pamięcią. Pokazuje zależność, którą należy dalej badać.

Co dzieje się w mózgu podczas snu? Znaczenie ma układ glimfatyczny

Jednym z możliwych wyjaśnień jest działanie układu glimfatycznego, który pomaga usuwać z mózgu część produktów przemiany materii. Proces ten nasila się podczas snu. Dotyczy to m.in. beta-amyloidu, którego nieprawidłowe gromadzenie wiąże się z chorobą Alzheimera. Dobry sen nie chroni przed nią całkowicie, ale wspiera równowagę w układzie nerwowym.

Jak wyjaśnił w rozmowie z Medical News Today dr Amit Blumfield z Manhattan Cardiology w Nowym Jorku, problemy ze snem mogą zakłócać proces usuwania beta-amyloidu. To nie jedyny powód do niepokoju. Zaburzenia snu sprzyjają również problemom z ciśnieniem, chorobom metabolicznym i przewlekłemu stanowi zapalnemu. Wszystkie te czynniki mogą negatywnie wpływać na funkcje poznawcze.

Przewlekły stan zapalny może zakłócać pracę komórek nerwowych. Niedobór snu odbija się także na koncentracji i nastroju. To dodatkowe obciążenie dla osób z cukrzycą, chorobami serca lub po udarze.

Jak poprawić jakość snu? Eksperci zwracają uwagę na kilka szczegółów

Warto zacząć od wieczornych nawyków i warunków w sypialni. Dr Yu-Ming Ni, kardiolog z MemorialCare Heart and Vascular Institute w Kalifornii, powiedział Medical News Today, że nadmiar światła wieczorem, zwłaszcza z ekranów, może utrudniać przygotowanie organizmu do snu.

Telefon odłożony przed snem, przygaszone światło i dobrze zaciemniona sypialnia mogą ułatwić nocny odpoczynek. Warto jednak pamiętać, że za problemy ze snem nie zawsze odpowiadają złe nawyki. Jedną z możliwych przyczyn jest obturacyjny bezdech senny. Podczas snu dochodzi wtedy do powtarzającego się zwężenia, a nawet zamknięcia górnych dróg oddechowych. Organizm otrzymuje mniej tlenu, a sen zostaje wielokrotnie przerwany krótkimi wybudzeniami.

Problemy z oddychaniem podczas snu wymagają szczególnej uwagi u osób z nadwagą, nadciśnieniem i zaburzeniami metabolicznymi. To grupy, w których bezdech senny występuje częściej. Rozpoznanie wymaga jednak diagnostyki. Za nieprzespanymi nocami mogą odpowiadać także bezsenność lub zespół niespokojnych nóg. Utrzymujące się trudności z zasypianiem, wybudzenia i senność w ciągu dnia są powodem do konsultacji lekarskiej.

Nawet najlepszy sen nie zastąpi terapii zaleconej przez lekarza. Dotyczy to zarówno cukrzycy i chorób serca, jak i rehabilitacji po udarze. Nie można też traktować go jako samodzielnej ochrony przed demencją. Jest natomiast częścią szerszej troski o zdrowie, która obejmuje również dietę, aktywność fizyczną, kontrolowanie ciśnienia i regularne przyjmowanie leków.