
Witamina C od lat uchodzi za sposób na wzmocnienie odporności. Wiele osób przyjmuje ją regularnie, by uniknąć jesienno-zimowych infekcji. Duży przegląd badań pokazuje jednak, że u większości ludzi suplementacja nie zmniejsza ryzyka przeziębienia. Są wyjątki, w których może przynieść korzyści.
Popularność kwasu askorbinowego nie wzięła się znikąd. Witamina C rzeczywiście uczestniczy w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego. Nie oznacza to jednak, że im więcej jej przyjmujemy, tym skuteczniej chronimy się przed wirusami. Naukowcy sprawdzili, jak wygląda to w praktyce.
Czy witamina C rzeczywiście chroni przed przeziębieniem?
Witamina C jest niezbędna, ale człowiek nie potrafi sam jej wytwarzać. Musi więc dostarczać ją z jedzeniem, dlatego warto wiedzieć, w czym jest najwięcej witaminy C. Uczestniczy m.in. w produkcji kolagenu, gojeniu ran i wchłanianiu żelaza. Chroni komórki i wspiera pracę białych krwinek. To dlatego suplementy są popularne zwłaszcza jesienią i zimą. Nie znaczy to jednak, że dodatkowe dawki zapobiegają infekcjom.
Autorzy przeglądu opublikowanego w bazie Cochrane Database of Systematic Reviews przeanalizowali kilkadziesiąt badań z udziałem ponad 11 tys. osób. W ogólnej populacji regularne przyjmowanie witaminy C nie zmniejszało istotnie ryzyka przeziębienia. Suplementujący nie chorowali wyraźnie rzadziej niż pozostali.
Regularna suplementacja może jednak nieco skracać infekcję: średnio o około 8 proc. u dorosłych i 14 proc. u dzieci. To nie oznacza ochrony przed zachorowaniem, o czym warto pamiętać, zastanawiając się, jak wzmocnić odporność dziecka. Badania dotyczyły systematycznego przyjmowania witaminy C, nie zażycia tabletki po pojawieniu się kataru.
Są osoby, którym witamina C może pomóc. Naukowcy wskazali wyjątki
Korzyści mogą odnieść osoby narażone na wyjątkowo intensywny wysiłek lub trudne warunki. W tej grupie suplementacja wiązała się z około 50-procentowym spadkiem ryzyka przeziębienia. Dotyczyło to m.in. maratończyków, narciarzy i żołnierzy ćwiczących w warunkach arktycznych. Nie oznacza to, że podobny efekt wystąpi u każdego aktywnego fizycznie. Liczy się intensywność wysiłku i otoczenie.
Polskie normy żywienia NIZP PZH-PIB wymieniają też osoby, u których podaż witaminy C wymaga szczególnej uwagi: m.in. seniorów, palaczy, intensywnie trenujących i osoby z niedoborem. W wybranych przypadkach wskazuje się co najmniej 200 mg dziennie. Palacze potrzebują jej więcej, ponieważ dym tytoniowy nasila stres oksydacyjny. Suplement nie neutralizuje jednak skutków palenia. Najważniejsze jest zerwanie z nałogiem, a więc odpowiedź na pytanie, jak rzucić palenie.
Osoba bez niedoborów i dobrze odżywiająca się nie musi zaczynać suplementacji wraz z sezonem infekcyjnym. Inaczej może wyglądać sytuacja przy zwiększonym zapotrzebowaniu lub potwierdzonym niedoborze.
Zobacz także
Witamina C przy pierwszych objawach przeziębienia? Uważaj na dawki
Wiele osób sięga po duże dawki witaminy C, jeden z najpopularniejszych domowych sposobów na przeziębienie, przy pierwszym drapaniu w gardle lub katarze. Badania nie potwierdzają, by rozpoczęcie suplementacji po wystąpieniu objawów wyraźnie skracało infekcję. Według amerykańskiego National Institutes of Health (NIH) ewentualne korzyści dotyczą regularnego stosowania przed zachorowaniem.
Więcej nie znaczy lepiej. Górny tolerowany poziom spożycia dla dorosłych wynosi 2000 mg dziennie, łącznie z żywnością i suplementami. To granica bezpieczeństwa, a nie zalecana porcja. Nadmiar może powodować biegunkę, nudności i skurcze brzucha. Ostrożność jest wskazana przy skłonności do kamicy nerkowej: duże dawki zwiększają wydalanie szczawianów z moczem, co może sprzyjać powstawaniu kamieni. Uważać powinny także osoby z hemochromatozą, która powoduje nadmierne gromadzenie żelaza. Witamina C zwiększa jego wchłanianie, więc wysokie dawki mogą im szkodzić.
Najlepiej zadbać o jadłospis i zastanowić się, co jeść, żeby się naturalnie uodpornić. Witaminę C zawierają m.in. papryka, natka pietruszki, czarna porzeczka, truskawki, kiwi i warzywa kapustne. Urozmaicona dieta zwykle wystarcza, by pokryć zapotrzebowanie.
Witamina C wspiera odporność, ale nie chroni przed wirusami jak tarcza. Suplementacja ma uzasadnienie przy niedoborach lub większym zapotrzebowaniu. Nie zastąpi snu, dobrej diety i ruchu.


