Kobieca dłoń trzymająca kapsułki
Choć kwasy omega-3 są ważne, badania pokazują, że ich suplementacja nie musi chronić serca przed zawałem Fot. Unsplash

Suplementy z kwasami omega-3 od lat cieszą się popularnością wśród osób dbających o układ krążenia. Wiele osób wierzy, że codzienna kapsułka uchroni je przed zawałem lub udarem. Duże badania kliniczne nie potwierdzają jednak, by standardowe preparaty zapewniały taką ochronę. Wysokie dawki mogą natomiast wiązać się z dodatkowym ryzykiem.

REKLAMA

Omega-3 są ważnym elementem diety, ale ich suplementowanie nie musi chronić przed zawałem. Choć kwasy te znajdziemy m.in. w rybach, orzechach i olejach roślinnych, same kapsułki z olejem rybim nie gwarantują korzyści dla serca. Właśnie temu naukowcy przyjrzeli się w ostatnich latach.

Czy omega-3 rzeczywiście chronią przed zawałem?

Nie bez powodu zaleca się regularne jedzenie ryb. Dostarczają one kwasów EPA i DHA, które pełnią ważne funkcje w organizmie, m.in. wspierają pracę mózgu i stanowią element błon komórkowych. W badaniach osoby spożywające ryby częściej cieszyły się lepszym zdrowiem serca. Nie wiadomo jednak, czy suplementy zawierające olej rybi działają w ten sam sposób.

Sprawdzano to m.in. w badaniach VITAL i ASCEND. Uczestnicy przyjmowali około 1 g omega-3 dziennie. Nie wykazano istotnego spadku ryzyka zawału czy udaru. Analiza opublikowana we "Frontiers in Nutrition", obejmująca dane ponad 135 tys. osób, przyniosła bardziej złożony obraz. Autorzy zauważyli związek suplementacji z niższym ryzykiem zawału, ale nie znaleźli przekonujących dowodów na ograniczenie ogólnej śmiertelności ani ryzyka udaru.

Omega-3 pozostają ważnym składnikiem diety. Trzeba jednak odróżnić ich rolę w organizmie od skuteczności suplementów w zapobieganiu chorobom. Kapsułka nie daje gwarancji ochrony serca, choć Polacy wydają 6 mld na suplementy.

Lek na receptę to nie to samo co suplement. Różnica jest istotna

Zwolennicy suplementacji często przywołują badanie REDUCE-IT. Objęło ono osoby z podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym i wysokim poziomem triglicerydów, mimo stosowania statyn. Testowano jednak nie zwykły olej rybi, lecz ikosapent etylu – oczyszczoną, dostępną na receptę postać EPA. W grupie przyjmującej lek ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych było o około 25 proc. niższe niż w grupie placebo. Nie oznacza to, że podobnie działają suplementy bez recepty. Różnią się składem i dawką.

Nie każdy preparat omega-3 chroni serce. W badaniu STRENGTH nie wykazano, by badany środek zmniejszał ryzyko poważnych powikłań sercowo-naczyniowych u osób szczególnie narażonych na choroby serca. Wysokie dawki mogą też nieść ryzyko. W badaniach nad ilością sięgającą około 4 g dziennie obserwowano częstsze przypadki migotania przedsionków – arytmii serca. Możliwe są też zgaga, nudności, biegunka i rybi posmak. Ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki przeciwkrzepliwe. Przed stosowaniem dużych dawek warto porozmawiać z lekarzem.

Jak naprawdę zadbać o serce? Kardiolodzy wskazują na coś innego

Omega-3 najlepiej dostarczać organizmowi wraz z jedzeniem. Dobrym wyborem są tłuste ryby morskie, takie jak łosoś, makrela, śledź i sardynki. Warto jeść je co najmniej dwa razy w tygodniu. Czy EPA i DHA znajdziemy również w siemieniu lnianym, nasionach chia, orzechach włoskich i oleju rzepakowym? Nie – produkty roślinne dostarczają przede wszystkim ALA, który organizm tylko w niewielkim stopniu przekształca w pozostałe kwasy omega-3.

Nie ma podstaw, by zalecać wysokie dawki EPA wszystkim. Takie leczenie może być uzasadnione u osób z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, u których mimo przyjmowania leków triglicerydy pozostają podwyższone. Zawał serca nie bierze się znikąd – serce chronią przede wszystkim ruch, niepalenie, kontrola ciśnienia i cholesterolu oraz dobra dieta. Omega-3 nie są cudowną ochroną przed zawałem, a kapsułka nie zastąpi leczenia ani badań profilaktycznych.